گروه حقوق عمومی و بین الملل دانشکده حقوق دانشگاه قم/قم/ایران
چکیده
در بستر جامعه سیاسی، نظام سیاسی و در پی آن، حقوق اساسی شکل میگیرد. لذا قانون اساسی درصدد تنظیم جامعه سیاسی و نظام سیاسی با اصول حقوقی است. ازاینرو، باید «جامعه سیاسی» را بهدرستی شناخت تا بتوان قواعد حقوق اساسی متناظر با آن را بخوبی یافت و ارزیابی نمود. جامعه سیاسی خود متأثر از شرایط محیطی، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و تاریخی است. لذا عناصر جامعه سیاسی در جوامع مختلف متفاوت است. این نوشتار به روش تحلیلی و استنتاجی، بستر جمعیتی شکلگیری نظام سیاسی در جمهوری اسلامی ایران را بازشناسی و بازتعریف کرده است. یافتههای این پژوهش نشان میدهد جامعه سیاسی در جمهوری اسلامی ایران (امت ایران؛ نه ملت ایران و نه امت اسلامی)، با دو مؤلفه «اکثریت قاطع مسلمان» و «رهبری مکتبی (امامت)» قوام مییابد. محور «بنیادین و اصیل» وحدت در این اجتماع سیاسیِ سازمانیافته که آن را از جوامع دیگر متمایز میکند، این دو عنصر است؛ نه «منافع ملی»، «مرز جغرافیایی بینالمللی» و یا «زبان و تاریخ مشترک». جمهوری اسلامی، انعکاس «آرمان و خواست مؤمنانِ متشکل و بههمپیوسته در یک سرزمین» است و نه اجتماع ملیگراهای دارای منفعت مشترک.
3. اداره تبلیغات و انتشارات، صورت مشروح مذاکرات مجلس بررسی نهایی قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، ج1، 2، 3و4، تهران: اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی، 1364.
21. فیرحی، داود، تاریخ تحول دولت در اسلام، قم: انتشارات دانشگاه مفید، چ5، 1391.
22. قاضیشریعتپناهی، سید ابوالفضل، بایستههای حقوق اساسی، تهران: میزان، چ15، 1383.
23. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، مصوب 1358 با اصلاحات 1368.
24. قانون انتخابات و آییننامه داخلی مجلس خبرگان رهبری، مصوب 10/7/1359.
25. قانون نحوه اجرای اصل 49 قانون اساسی، مصوب 17/5/1363، در تعریف سوء استفاده از مقاطعهکاریها و معاملات دولتی.
26. کاظمی، سید رضا، نگرشی بر نظام اجتماعی سیاسی در قرآن و حدیث؛ امت ـ امامت، پایاننامه مقطع کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، قم: دانشکده اصولالدین، نیمسال دوم تحصیلی، 78-1377.
27. کدیور، محسن، حکومت ولایی، تهران: نشر نی، چ5، 1387.
28. کعبی، عباس، تحلیل مبانی نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر اصول قانون اساسی، ج2، تهران: پژوهشکده شورای نگهبان، 1395.
29. گلمحمدی، احمد، چیستی تحول و چشمانداز دولت، تهران: نشر نی، 1392.
30. مرکز تحقیقات شورای نگهبان، مجموعه نظریات شورای نگهبان تفسیری و مشورتی در خصوص اصول قانون اساسی، تدوین: محمدرضا مؤذنیان، تهران: مرکز تحقیقات شورای نگهبان، 1381.
31. معینیپور، مسعود و لکزایی، رضا، «ارکان امت واحده و تمدن اسلامی از منظر امام خمینی و مقام معظم رهبری»، مطالعات انقلاب اسلامی، ش28، بهار 1391.
32. منتظری، حسینعلی، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة، ج2، قم: نشر تفکر، چ2، 1409ق.
33. هدایتنیاگنجی، فرجالله، اندیشههای حقوقی شهید بهشتی، تهران: مؤسسۀ فرهنگی دانش و اندیشه معاصر، 1382.
34. Heywood, Andrew, Political Theory; An Introduction, New York, PALGRAVE MACMILLAN, 3rd edition, 2004.
35. Pierson, Christopher, the Modern State, London, Routledge, 1996.
نیکونهاد,حامد . (1397). امت ایران؛ بازشناسی تحلیلی جامعه سیاسیِ زیربنای جمهوری اسلامی بمثابه نظام امت و امامت. فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 23(3), 119-144.
MLA
نیکونهاد,حامد . "امت ایران؛ بازشناسی تحلیلی جامعه سیاسیِ زیربنای جمهوری اسلامی بمثابه نظام امت و امامت", فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 23, 3, 1397, 119-144.
HARVARD
نیکونهاد حامد. (1397). 'امت ایران؛ بازشناسی تحلیلی جامعه سیاسیِ زیربنای جمهوری اسلامی بمثابه نظام امت و امامت', فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 23(3), pp. 119-144.
CHICAGO
حامد نیکونهاد, "امت ایران؛ بازشناسی تحلیلی جامعه سیاسیِ زیربنای جمهوری اسلامی بمثابه نظام امت و امامت," فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 23 3 (1397): 119-144,
VANCOUVER
نیکونهاد حامد. امت ایران؛ بازشناسی تحلیلی جامعه سیاسیِ زیربنای جمهوری اسلامی بمثابه نظام امت و امامت. حکومت اسلامی, 1397; 23(3): 119-144.