دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

راهبردهای حکومت اسلامی در برخورد با مفاسـد اداری و اقتصادی؛ با تکیه بر سیره علوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق
2 دانش آموخته حوزه علمیه و عضو هیأت علمی دانشگاه قم
3 دانشگاه قم
چکیده
الهام‌گیری از آموزه‌ها و سیره امام علی7 می‌تواند مسیر برنامه‌ریزی‌ها و تعیین رویکردهای آینده را اصلاح و به مسیر صحیح هدایت کند و بررسی سیره حکومتی ایشان در دوره کوتاه خلافت، راهبردهای مقابله با فساد اداری و اقتصادی را نمایان سازد. امام علی با اتخاذ راهبردهایی؛ مانند پیش گیری، نظارت، مجازات‌های بازدارنده و راهکارهایی از قبیل ترویج فرهنگ قناعت و ساده‌زیستی، انتخاب افراد شایسته و متخصص برای مناصب حکومتی، شفافیت در عملکرد حکومت، نظارت دقیق و همه‌جانبه بر عملکرد مدیران اقتصادی، توزیع عادلانه ثروت و امکانات، نظارت مستقیم و غیر مستقیم بر کارگزاران، تشویق و ترویج نظارت عمومی، وضع قوانین و مقررات در جهت تناسب مجازات با جرم، تسریع در رسیدگی به پرونده‌های مفاسد و قاطعیت در اجرای احکام مفسدان، توانست به طور قابل توجهی با فساد مقابله کند. با مقایسه این راهبردها با برنامه‌های مقابله با فساد در کشور، می توان به این نتیجه دست یافت که برنامه‌های موجود با چالش‌هایی؛ مانند عدم عدالت در برخوردها و ناکافی بودن مجازات‌ها روبه رو هستند. چالش‌هایی که با اجرای برخی سیاست های لیبرالیستی مضاعف شده است و پژوهش حاضر با مطالعه توصیفی ـ تحلیلی به دنبال یافتن الگویی مناسب برای مبارزه با فساد در حکومت اسلامی است.
کلیدواژه‌ها

*  قرآن کریم.
1.    ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج1، قم: منشورات مکتبة آیةالله مرعشی نجفی، 1404ق.
2.    ابن حیون مغربی، نعمان، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام و القضایا و الأحکام، ج2، قم: مؤسسه آل البیت:، 1385ق.
3.    ابن شعبة حرانى، حسن، تحف‌العقول عن آل‌الرسول، ج1، تهران: نشر اسلامی، 1363.
4.    ابن شهرآشوب، مناقب آل أبی‌طالب، محمدحسین آشتیانی و هاشم رسولی محلاتی، ج2، قم: نشر علامه‌، 1379. 
5.    بحرانی، کمال‌الدین میثم، اختیار مصباح السالکین، ج1، مشهد مقدس: آستان قدس رضوی7، بنیاد پژوهش‌های اسلامى، 1366.
6.    تستری، قاضی نورالله، احقاق الحق و ازهاق الباطل، ج8، قم: مکتبة آیةالله المرعشی نجفی، 1409ق.
7.    تمیمی آمدی، عبدالواحد، غرر الحکم و دررالکلم، شرح سیدجمال‌الدین محدث، ج3، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1373.
8.    دشتی، محمد، ترجمه نهج البلاغه، قم: انتشارات اجود، 1389.
9.    دیلمی، حسن بن محمد، ارشاد القلوب، ج1، قم: منشورات الشریف الرضی، 1412ق.
10.    ری‌شهری، محمدمهدی، دانش‌نامه امیرالمؤمنین7 بر پایه قرآن و حدیث و تاریخ، ج13، تهران: مؤسسه علمی ـ فرهنگی دارالحدیث، 1386.
11.    سید مرتضی، ابوالقاسم علی، تنزیه الانبیاء، قم: منشوارات رضی، بی‌تا.
12.    سیفى مازندرانی، على‌اکبر، ولایة الفقیه و ما یتعلق بها (دلیل تحریر الوسیلة للإمام الخمینی1)، ج1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، 1386. 
13.    شوشتری، محمدتقی، بهج الصباغة فی شرح نهج البلاغة، ج8، تهران: امیرکبیر، 1376.
14.    شیبانی، احمد، فضائل الصحابة، ج1، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1403ق.
15.    شیخ طوسی، محمد، تهذیب الاحکام، ج7، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1407ق.
16.    طبرسی، حسن، مکارم الاخلاق، قم: شریف رضی، 1412ق.
17.    طبری، ابن جریر، تاریخ طَبری، ج5، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، 1879ق.
18.    طبری، محب‌الدین، ذخائر العقبى فی مناقب ذوی القربى:، ج3، قم: دارالکتاب الإسلامى، 1428ق.‌
19.    فیض الاسلام اصفهانى، على‌نقى‌، ترجمه و شرح نهج البلاغه، ج1و5، تهران: تألیفات فیض الإسلام، 1379‌.
20.    قاضی النعمان المغربی، ابوحنیفه نعمان تمیمى‌‌، دعائم الإسلام‌، ج2، قم: مؤسسه آل‌البیت:، 1385ق‌.
21.    قرشی، شیخ باقر شریف، موسوعة الإمام أمیرالمؤمنین علی بن أبی‌طالب7، ج10، قم: مؤسسة الکوثر للمعارف الإسلامیة، 1429ق.
22.    کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، مصحح: علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، ج5و8، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1407ق.
23.    کورانی العاملی، علی، جواهر التاریخ، ج1، قم: انتشارات دارالهدى، 1425ق.
24.    مجلسی، محمدباقر، بحار الأنوار، ج33، قم: دار الاحیاء التراث، 1403ق.
25.    مجلسی، محمدباقر، مرآة العقول، ج26، تهران: دارالکتب الإسلامیّة، 1404ق.
26.    مطهری، مرتضی، یادداشت‌های استاد مطهری، ج7، تهران: صدرا، 1385.
27.    ‌مکارم شیرازى، ناصر، نهج البلاغه با ترجمه فارسى روان‌، قم: مدرسة الامام على بن ابى‎طالب7، 1384.
28.    نوری، حسین، مستدرک الوسائل، ج11، قم: مؤسسة آل البیت: لإحیاء التراث، 1408ق.
29.    هاشمى خویى، حبیب الله‌، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، مترجم: حسن زاده آملىٍ و دیگران‌، ج17و20، تهران: مکتبة الإسلامیة، 1400ق.
30.    یعقوبی، احمد، تاریخ یعقوبی، ج2، تهران: دار صادر، بی‌تا.

  • تاریخ دریافت 03 آبان 1404
  • تاریخ بازنگری 28 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 28 آذر 1404