دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی" />

فقه و تزاحم خواست اکثریت و اقلیت در لایه های بنیادین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته حوزه علمیه قم و استادیار جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

تزاحم میان خواست اکثریت و اقلیت در نظام اسلامی، گاهی در لایه های بنیادین اجتماعی و گاهی در غیر آن متصور است؛ چنانچه این تزاحم در لایه های بنیادین قرار بگیرد، نظیر آن که چالش بر سرِ اصل نظام اسلامی باشد. در این صورت، رهبری و نظام اسلامی باید از خود، مقاومت نشان بدهند؛ خواه اکثریت در برابر آن باشند یا اقلیت. لکن تزاحم در مسائل کلان، چنانچه به سطوح اصلی و بنیادین بینجامد باز هم نباید نظام، عقب نشینی کند. امّا اگر این نوع تعارض ها به اصل نظام و قوانین الهی خدشه وارد نمی کند، باید در برابر آنها انعطاف نشان داده شود.
تزاحم در لایه های خرد و کلان و مسائل بنیادین میان گروه ها، احزاب، شوراها و بالأخره میان اقلیت و اکثریت تصور دارد. این تحقیق درصدد است برخی از راه حل های فقهی چالش های یادشده را تنها در حوزة بنیادین بررسی و ارائه نماید.

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم.
2. نهج البلاغه.
3. آرنت، هانا، انقلاب، ترجمة عزت الله فولادوند، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، چ3، 1381.
4. ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغة، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم، مصر: بی نا، چ2، بی تا.
5. امام خمینی، سیدروح الله، صحیفه امام، ج15، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1377.
6. ---------------، ولایت فقیه یا حکومت اسلامی، نجف اشرف: بی نا، بی تا.
7. ---------------، کتاب البیع، ج2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره)، 1421ق.
8. انصاری، شیخ مرتضی، کتاب المکاسب، ج2و3، قم: مجمع الفکر الاسلامی، چ9، 1425ق.
9. بلاغی، محمدجوادبن حسن، الرسائل الفقهیة، ج7، قم: مرکز العلوم و الثقافة الاسلامیة، 1428ق.
10. بیارجمندی خراسانی و آرام حائری، یوسف، مدارک العروة، ج3، نجف اشرف: مطبعة النعمان، 1394ق.
11. جمعی از مؤلفان، مجموعه مقالات حکومت دینی، قم: جامعة المصطفی العالمیه، چ1، 1388.
12. حر عاملی، وسائل الشیعة،‌ ج17و18، بیروت: مؤسسة آل البیت:، چ2، 1414ق.
13. حسینی حائری، سیدکاظم، اساس الحکم الاسلامیة، بی جا، بی نا، بی تا.
14. حیدری، محسن، ولایة الفقیه؛ مبانیها و مبادیها، بیروت: دارالولاء، 1424ق.
15. خویی، سیدابوالقاسم، مبانی تکملةالمنهاج، نجف اشرف: بی نا، 1396ق.
16. -------------، التنقیح فی شرح العروۀالوثقی، تألیف میرزاعلی غروی، قم: مؤسسۀ آل البیت:، بی تا.
17. سبحانی، جعفر، حکومت اسلامی، ترجمه و نگارش داوود الهامی، قم: توحید، 1370.
18. شیرازی، مرتضی، شوری الفقهاء، بیروت: مؤسسة الفکر الاسلامی، بی تا.
19. صدوق، ابی جعفر، علل الشرائع، النجف الاشرف: المکتبة الحیدریة، 1368ق.
20. عراقی، آقاضیاء، القواعد الفقهیة (نهایة الافکار)، ج4، قم: دفتر نشر اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1411ق.
21. عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج1و2، تهران: امیرکبیر، چ2، 1368.
22. کمپانی اصفهانی، محمدحسین، کتاب الاجارة، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ2، 1409ق.
23. محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمة، ج3، قم: دارالحدیث، 1416ق.
24. مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، چ2، 1379.
25. مطهری، مرتضی، جامعه و تاریخ، قم: صدرا، چ14، 1380.
26. -----------، آینده انقلاب اسلامی ایران، قم: صدرا، چ33، 1389.
27. معرفت، محمدهادی، جامعه مدنی، قم: مؤسسة فرهنگی تمهید، چ2، 1380.
28. مغنیه، محمدجواد، فقه الامام الصادق7، ج6، قم: مؤسسه انصاریان، چ2، 1400ق.
29. مکارم شیرازی، ناصر، کتاب النکاح، محقق و مصحح: محمدرضا حامدی و مسعود مکارم، ج2، قم: مدرسه امام علی بن ابی طالب7، ج2، 1424ق.
30. منتظری، حسینعلی، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة، ج1، قم: المرکز العالمی للدراساة الاسلامیة، 1408ق.
31. ------------، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة، ج1، قم: تفکر، چ2، 1409ق.
32. ------------، نظام الحکم فی الاسلام، قم: سرابی، چ2، 1417ق.
33. موسوی خلخالی، سیدمهدی، الحاکمیة فی الاسلام، ج1، قم: مجمع اندیشه اسلامی، 1425ق.
34. نجفی، محمدحسین، جواهر الکلام، ج40و21، بیروت: دار احیاءالتراث العربی، 1981م.
35. نراقی، ملااحمد، ولایة الفقیه؛ تاریخها و مبانیها، بی جا، بی نا، بی تا.
36. همدانی، رضابن محمدهادی، حاشیة کتاب المکاسب، قم: مؤلف، بی تا.