دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی" />

تألیف قلوب؛ مفهوم، قلمرو و کاربست آن در وضعیت معاصر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس حوزه، استادیار دانشکده حقوق دانشگاه مفید قم

2 پژوهشگر، سطح سه حوزه و استاد مدعو جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

زکات یکی از مهمترین فروعات مالی دین مبین اسلام است که در آن حمایت از اقشار آسیب پذیر و تقویت دین اسلام هدف گذاری شده است. «تألیف قلوب» به عنوان یکی از موارد مصرف زکات، ریشه در قرآن دارد و هدف از پیش بینی این نهاد، همدلی و جست وجوی روابط دوستانه و نیز جلب همکاری در حفظ صلح و امنیت جوامع اسلامی است. مفهوم و قلمرو تألیف قلوب و نیز چگونگی کاربست آن در زمان معاصر از جمله مسائلی است که نیازمند پژوهش است و تحقیق حاضر با رویکرد فقه تطبیقی به این مسائل می-پردازد. برآیند مقاله این است که «تألیف قلوب» مفهومی گسترده دارد که هدف آن از یک سو جلب همدلی افراد صاحب رأی و نفوذ برای همراهی و همکاری با جوامع اسلامی است و از سوی دیگر، تقویت باورهای دینی و مکتبی مسلمانان در آن پیش بینی شده است. جست وجوی راههای همدلی با جوامع اسلامی هم اکنون نیز در قلمروهای صلح و امنیت، دعوت و تبلیغ اسلامی و حمایت از فعالیت های علمی و فرهنگی قابل تطبیق است. 

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم.
2. ابن فارس، معجم مقاییس اللغة، ج1، قم: مکتب الأعلام الإسلامی، 1404ق.
3. ابن منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، ج1، بیروت: دارالفکر، 1404ق.
4. ابن نجیم مصری، زین الدین بن ابراهیم، البحر الرائق فی شرح کنز الدقائق، ج6، بی جا: بی نا، بی تا.
5. امام خمینی، سیدروحالله، تحریر الوسیلة، ج1، قم: دار العلم، 1409ق.
6. بحرانى، یوسفبن احمدبن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، ج12، قم: مؤسسة النشر الاسلامی التابعة لجماعة المدرسین، 1405ق.
7. بغدادی، عبدالرحمن شهاب الدین، ارشاد السالک، ج1، بی جا: بی نا، بی تا.
8. تهانوی، محمدعلی، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج1، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون، 1996م.
9. جصاص، ابوبکراحمدبن علی راضی، أحکام القرآن، تحقیق: عبدالسلام محمدعلی شاهین، ج3، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1415ق.
10. جوهری، اسماعیل بن حماد، الصحاح، تحقیق: أحمدعبدالغفور العطار، ج4، بیروت: دارالعلم للملایین، الطبعة الرابعة، 1407ق.
11. حلی، حسنبن یوسفبن مطهر، مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، ج3، قم: انتشارات اسلامى، 1413ق.
12. -------------------، تحریر الأحکام الشرعیة علی مذهب الإمامیة، تحقیق: الشیخ إبراهیم البهادری، إشراف: جعفر السبحانی، ج1، قم: مؤسسة الإمام الصادق7، 1420ق.
13. -------------------، تذکرة الفقهاء، ج9، قم: مؤسسة آل البیت:، 1414ق.
14. حلی، نجم الدین جعفربن حسن، المعتبر فی شرح المختصر، تحت اشراف ناصر مکارم شیرازی، ج2، قم: مدرسة الامام امیر المؤمنین7، 1407ق.
15. راغب اصفهانى، حسینبن محمد، المفردات فی غریب القرآن، قم: دارالقلم، 1412ق.
16. زبیدی، محب الدین ابی فیض السیدمحمدمرتضی الحسین الواسطی، تاج العروس، تحقیق: علی شیری، ج12، بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع، 1414ق.
17. زحیلی، وهبه، الفقه الاسلامی و ادلته، ج8، دمشق: دارالفکر، الطبعة الرابعة، 2002م.
18. ---------، الفقه الاسلامی والقضایا المعاصرة، ج2، 3و9، دمشق: دارالفکر، الطبعة الثالثة، 2012م.
19. سیوطی، جلال الدین، الدر المنثور، ج3، بیروت: دار المعرفة للطباعة والنشر، بی تا.
20. شرف الدین، سیدعبدالحسین، النص والإجتهاد، تحقیق و تعلیق: أبومجتبى، قم: مطبعة سیدالشهداء7، 1404ق.
21. شهید ثانى، زینالدینبن علىبن احمد، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، تحقیق: سیدمحمد کلانتر، ج2، قم: کتابفروشى داورى، 1410ق.
22. شیرازی، ابواسحاق ابراهیم بن علی بن یوسف، المهذب فی فقه الإمام الشافعی، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1416ق.
23. صدوق، محمدبن علی، من لایحضره الفقیه، تحقیق: علی اکبر غفاری، ج2، قم: مؤسسة النشر الإسلامی، 1408ق.
24. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج9، قم: جامعه مدرسین، 1417ق.
25. طوسى، ابوجعفرمحمدبن حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتب العربی، 1400ق.
26. عبدالباقی، نعمة، القانون الدولی العام، دراسة مقارنة بین الشریعة الاسلامیة و القانون الوضعی، بیروت: دارالاضواء، 1990م.
27. عراقى، آقاضیاءالدین، شرح تبصرة المتعلمین، تصحیح شیخ محمد حسون، ج3، قم: انتشارات اسلامى، 1414ق.
28. غفیلی، عبدالله بن منصور، نوازل الزکاة، دراسة فقهیة تاصیلیة لمستجدات الزکاة، قطر: وزارة الاوقاف و الشؤون الاسلامیة، 1430ق.
29. فراهیدى، خلیلبن احمد، العین، ج1، قم: نشر هجرت، چ2، 1410ق.
30. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج5، تهران: مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن، 1388.
31. قرضاوی، یوسف، فقه الزکاة دراسة مقارنة لاحکامها و فلسفتها فی ضوء القرآن و السنة، ج2، بیروت: مؤسسة الرسالة، الطبعة الثانیة، 1393ق.
32. قرطبی، محمدبن احمد، الجامع الأحکام القرآن، ج8، تهران: ناصر خسرو، 1405ق.
33. قمی، علی بن محمد، جامع الخلاف والوفاق، تحقیق: شیخ حسین حسینی بیرجندی، قم: انتشارات زمینه سازان ظهور، بی تا.
34. کاشانی، أبوبکر، بدائع الصنائع، ج2و7، پاکستان: المکتبة الحبیبیة، 1409ق.
35. کلینى، محمدبن یعقوب، الکافى، ج2، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چ4، 1406ق.
36. مرداوی، علاءالدین ابوالحسن علی بن سلیمان، الإنصاف فی معرفة الراجح من الخلاف علی مذهب الإمام احمدبن حنبل، ج3، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1419ق.
37. مروارید، علی اصغر، الینابیع الفقهیة، ج5، بیروت: الدار الإسلامیة، 1410ق.
38. مفید، محمدبن محمد نعمان، المقنعة فی الاصول و الفروع، قم: انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1410ق.
39. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، ج8، تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1382.
40. مهیری، سعیدعبدالله حارب، العلاقات الخارجیة للدولة الاسلامیة، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1995م.
41. میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمد، غنائم الأیام فی مسائل الحلال و الحرام، ج4، قم: بوستان کتاب، 1417ق.
42. نجفى، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، تصحیح عباس قوچانى، ج15، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1367.
43. نراقی، ملااحمد، مستند الشیعة فی احکام الشریعة، ج9، قم: مؤسسة آل البیت: لاحیاء التراث، 1416ق.
44. یزدی، سیدمحمدکاظم، العروة الوثقی، ج2، بیروت: مؤسسة الأعلمی، 1409ق.
45. Asani, Ali S, A Muslim American Reflects on Pluralism and Islam, Annals of the American Academy of Political and Social Science, Vol, 588, july 2003.
46. OIC/SUM-11/2008/DW/RES/FINAL.
47. OIC/CFM-36/2009/DAWA/DR.RES/FINAL/.
ـ تقریر وقرارات الشؤون الثقافیة والإسلامیة للمؤتمر الإسلامی الحادی والعشرین لوزراء الخارجیة، قرار رقم 32/21 – ث از طریق تارنمای سازمان همکاری اسلامی در دسترس است. http: //www.oic-oci.org
48. OIC/JIA/DW-1/2008REP.DEC.Final, Theme III: Terrorism, extremism, violence and Islamophobia, Para. D.
49. Pieter D, Wezeman and Siemon T, Wezeman, fact sheet, Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), march 2015.