دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی" />

بنیان های هویت بخش سیاست خارجی حکومت پیامبر اکرم(ص)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تربیت مدرس/ گروه روابط بین الملل

2 دانشجوی دکترای روابط بین الملل دانشگاه تربیت مدرس

چکیده


شناخت اندیشه و سیره پیامبر اکرم9، به ویژه در عرصه حکومت و سیاست، امروزه، نه تنها برای پیروان آن حضرت که برای همه جهانیان، از ضروریات است؛ چه او در این بعد نیز چونان سایر ابعاد، انسان کامل و اسوه ای تمام عیار است. آن حضرت با تکیه بر وحی الهی و عقلانیت حکیمانه، سیاست خارجی حکومت خویش را با معنویت متعالی و الهی و فضیلت در هم آمیخته و به آن رنگ خدایی بخشیده است و با توجه به اینکه وظیفه رهبر جامعه اسلامی هدایت همه انسان ها به سوی سعادت راستین است، سیاست خارجی اعلامی و اعمالی خود را در این راستا تعریف و عملی ساخته است. سیاست خارجی حکومت پیامبر مبتنی بر نگرش وحیانی ـ عقلی، الوهی است. رسول اعظم ما با توجه به نگاه وحیانی و عقلانی، اصول و قواعد سیاست خارجی حکومت خویش را محقق ساخته است. بر این مبنا، سیاست خارجی حکومت پیامبر خدا در عرصه طراحی، تصمیم گیری و عمل بر چهار بنیان هویت بخش توحید، عدل، حق گرایی و توجه به فطرت سلیم انسانی بنا شده است.

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم.
2. نهج البلاغه.
3. آیتی، محمدابراهیم، تاریخ پیامبر اسلام، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چ8، 1391.
4. ابن ابی الحدید، عبدالله، شرح نهج البلاغه، ج2، قم: کتابخانه آیةالله مرعشی، 1404ق.
5. ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، بیروت: دار بیروت، 1965م.
6. ابن سعد، ابوعبدالله محمد، الطبقات الکبری، ج2، بیروت: دار بیروت للطباعة و النشر، 1405ق.
7. ابن هشام، ابومحمدعبدالملک، السیرة النبویة، ج2، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1985م.
8. ابی داود سجستانی، ابوبکر عبدالله‌بن‌سلیمان‌بن‌اشعث، سنن ابی داود، تحقیق محی الدین عبد الحمید، بیروت: دارالحکیم، بی‌تا.
9. احسایی، ابن ابی‌جمهور، عوالی اللئالی، ج1، قم: انتشارات سید الشهداء، 1405ق.
10. احمد العالی، صالح، دولت رسول خدا9، ترجمه هادی انصاری، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1381.
11. احمدی میانجی، علی، مکاتیب الرسول، تهران: مؤسسه دارالحدیث الدعوة الثقافیة، 1419ق.
12. --------------، مکاتیب الرسول، قم: یس، 1363.
13. اعلمی، علاءالدین، وهج الفصاحة فی ادب النبی، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، 1408ق.
14. امام خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه نور، ج22، تهران: مرکز اسناد و مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی وزارت ارشاد، 1368.
15. ----------------، شرح حدیث جنود عقل و جهل، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1377.
16. ----------------، شرح دعای سحر، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1374.
17. ----------------، صحیفه امام، ج5، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1378.
18. ----------------، کلمات قصار، پندها و حکمت‌ها، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، چ4، 1376.
19. امینی، سیدعبدالحسین، الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب، تهران: دارالکتب الاسلامیه، بی‌تا.
20. بخاری، محمدبن‌اسماعیل، صحیح بخاری، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1422ق.
21. بسول، لبیب احمد، معاهدات بین المللی در اسلام، ترجمه مهدی شفیعیان، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1389.
22. بلاغی، صدر، پیامبر رحمت، تهران: انتشارات حسینه ارشاد، بی‌تا.
23. پاینده، ابوالقاسم، نهج الفصاحه، تهران: انشتارات جاویدان ، چ3، 1377.
24. تیجانی، عبدالقادر حامد، مبانی اندیشه سیاسی در آیات مکی، ترجمه و تعلیق مهران اسماعیلی و مشتاق الحلو، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389.
25. جرجانی، سیدشریف، تعریفات، ترجمه حسن سیدعرب و سیما نوربخش، تهران: نشر فرزان، 1377.
26. جلیلی، سعید، سیاست خارجی پیامبر9، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1374.
27. جمشیدی، محمدحسین، دیپلماسی پیامبر9، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل، 1390.
28. ----------------، رخ اندیشه؛ کتاب اول: روش شناسی شناخت اندیشه‌های سیاسی، تهران: انتشارات کلبه معرفت، 1385.
29. ----------------، رفتار شناسی امریکا در قبال نهضت ملی ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1378.
30. ----------------، نظریه عدالت، تهران: پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، 1380.
31. حرانی، ابن شعبه، تحف العقول، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، چ7، 1423ق.
32. حر عاملی، محمدبن‌حسن، وسائل الشیعه، ج12، تهران: انتشارات اسلامیه، 1364.
33. حسینی بهشتی، سیدمحمد، حق و باطل از دیدگاه قرآن، تهران: انتشارات بقعه، 1378.
34. حقیقت، سیدصادق، مبانی اندیشه سیاسی در اسلام، تهران: سمت، 1387.
35. حمیدالله، محمد، الوثائق، ترجمه مهدوی دامغانی، تهران: انتشارات بنیاد، 1365.
36. ----------، نامه‌ها و پیمان‌های سیاسی حضرت محمد9 و اسناد صدر اسلام، ترجمه محمد حسینی، تهران: انتشارات سروش، 1374.
37. حویزی، عبدعلی‌بن‌جمعه، تفسیر نور الثقلین، ج3، مصحح‌ هاشم رسولی محلاتی، قم: اسماعیلیان، 1415ق.
38. زرگری نژاد، غلامحسین، تاریخ صدر اسلام، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت)، 1378.
39. سبحانی، جعفر، محاضرات فی الالهیات، قم: مؤسسة الامام الصادق7، 1420ق.
40. سمهودی، علی‌بن‌احمد، وفاء الوفاء باخبار دار المصطفی، ج1، محقق صمحفوظ، خالد عبدالغنی، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1995م.
41. سیوطی، جلال‌الدّین عبدالرّحمن، الدرّ المنثور فى تفسیر المأثور. ج6، قم: کتابخانة آیة‌الله مرعشى نجفى، 1404ق‏.
42. صادقی، محمّد، تفسیر فرقان، ج2، تهران: انتشارات فرهنگ اسلامی، 1365.
43. صدر، سیدمحمدباقر، المدرسة القرآنیه، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، بی‌تا.
44. -------------، عبادت در اسلام، ترجمه کاظم خلخالی، تهران: مؤسسه مطبوعاتی عطایی، 1361.
45. صدوق، محمدبن‌علی‌بن‌بابویه قمی، التوحید، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1398ق.
46. صفار، محمدبن‌حسن، بصائر الدرجات، قم: کتابخانه آیةالله مرعشی نجفی، 1404ق.
47. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج5، 1417ق.
48. طبرسی، فضل‌بن‌حسن، اعلام الوری، تهران: دارالکتب الاسلامیه، بی‌تا.
49. ---------------، مکارم الاخلاق ، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، 1392ق.
50. طوسی، ابوجعفر محمدبن‌حسن، الامالی، قم: دارالثقافه، 1414ق.
51. طوسی، خواجه نصیرالدین، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، قم: اسماعیلیان و منشورات شکوری، 1367.
52. فارابی، ابونصر محمد، تحصیل السعاده، قدم له و علق علیه و شرحه علی بو ملحم، بیروت: دار و مکتبة الهلال، 1995م.
53. فرانکل، جوزف، روابط بین الملل در جهان متغیر، ترجمه عبدالرحمان عالم، تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، 1370.
54. فرید تنکابنی، مرتضی، راهنمای انسانیت، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1377.
55. فیض کاشانی، محسن، تفسیر الصافی، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، چ2، 1402ق.
56. --------------، راه روشن (ترجمه المحجة البیضاء)، ترجمه سیدمحمدصادق عارف، ج1، مشهد: آستان قدرس رضوی، 1372.
57. کتانی، سیدمحمد عبدالحی، نظام الحکومة النبویة المسمی الاداریة، بیروت: دار الارقام ابن ابی الارقام، چ2، بی‌تا.
58. کلینی، ابو جعفر محمدبن‌یعقوب، الکافی، ج8، تهران: دارالکتب اسلامیه، 1365.
59. ----------------------، اصول کافی، ترجمه و شرح سیدجواد مصطفوی، ج1و4، تهران: انتشارت علمیه اسلامیه، بی‌تا.
60. لوکس، استیون، قدرت فر انسانی یا شر شیطانی، ترجمه فرهنگ رجایی، تهران: مؤسسة مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1370.
61. متقی هندی، علی‌بن‌حسام الدین، کنز العمال فی سنن و الاقوال، ج3، 6و12، بیروت: مؤسسة الرساله، چ5، 1401ق.
62. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج19، 37، 38، 66، 70، 72، 74و75، بیروت: مؤسسة الوفاء، 1404ق.
63. محمدی ری شهری، محمد، میزان الحکمة، ج2و7، قم: مؤسسه فرهنگی دارالحدیث، 1389
64. مسلم قشیری نیشابوری، ابی الحسین‌بن‌حجاج، صحیح مسلم، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1420ق.
65. مطری، جمال‌الدین محمدبن‌احمد، التعریف بما انست الهجرة من معالم دارالهجرة، دراسة و التحقیق سلیمان الرحیلی، ریاض: دارة الملک عبدالعزیز، 1426ق.
66. مطهری، مرتضی، امامت و رهبری، تهران: انتشارات صدرا، چ10، 1368.
67. -----------، انسان و ایمان، تهران: انتشارات صدرا، چ2، 1357.
68. -----------، جهان بینی توحیدی، تهران: انتشارات صدرا، چ14، 1380.
69. -----------، زندگی جاوید یا حیات اخروی، قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، 1362.
70. -----------، فطرت، تهران: انتشارات صدرا، 1370.
71. منصوری، جواد، نظری به سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: امیرکبیر، 1356.
72. موسوی، سیدمحمد، مبانی اندیشه سیاسی در اسلام، تهران: دانشگاه پیام نور، 1391.
73. نائینی، محمدحسین، تنبیه الامة و تنزیه المله، با مقدمه و توضیحات سیدمحمود طالقانی، تهران: شرکت سهامی انتشار، چ5، 1358.
74. نراقی، احمد، معراج السعاده، تهران: انتشارات علمی اسلامیه، بی‌تا.
75. نوری طبرسی، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، ج9و11، بیروت: موسسه آل بیت لاحیاء التراث، چ2، 1408ق.
76. واقدی، محمدبن عمر، المغازی، تحقیق مارسدن جونز، بیروت: مؤسسة الاعلمی، 1409ق.
77. Plano, Jack C. and Olton, Roy The International Relations Dictionary, U.S.A: Longman, 1988.
78. Rosental, Fronyz, The Muslim Concept of Freedom, Leidan: Brill, 1960.
79. Tansey, Stepen D., Politics, London: routledge, 1999.