دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی" />

مقایسۀ دیدگاه آیة الله جوادی آملی و آیة الله مصباح یزدی در زمینۀ «ادلۀ اثبات ولایت فقیه»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

چکیده

دریافت: 21/1/95 تأیید: 12/7/95 محمدمهدی نادری*
چکیده
ولایت فقیه به عنوان نظریة سیاسی اسلام در عصر غیبت از جانب بسیاری از فقها و اندیشمندان شیعی مطرح گردیده و برای اثبات آن دلایل مختلفی اعم از نقلی و عقلی ارائه شده است. در مقابل نیز کسانی مخالف این نظریه بوده و ادله مذکور را برای اثبات آن ناکافی دانسته اند. در شرایط حاضر که نظامی با محوریت این نظریه در کشور اسلامی ایران شکل گرفته، تبیین ادله اثبات آن امری مهم و ضروری است. در میان فقها و اندیشمندان به نام معاصر، حضرات آیات جوادی آملی و مصباح یزدی از جمله شخصیت‌هایی هستند که آرا و نظرات آنان هم در مجامع حوزوی و هم در مجامع دانشگاهی مورد توجه ویژه است. از این رو، مقایسه دیدگاه این دو شخصیت در مورد ادله اثبات ولایت فقیه می‌تواند ضمن روشن کردن برخی دقت ها و ظرافت های علمی این بحث، به تبیین و تثبیت هر چه بیشتر این نظریه کمک کند. از این‌رو مقاله حاضر با نظرداشت چنین هدفی تلاش کرده با روش تحلیل اسناد و بررسی نسبتاً جامع و کامل آثار این دو شخصیت، دیدگاه آنها را در باب ادله اثبات ولایت فقیه بررسی و مقایسه نماید.

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم.
2. نهج البلاغه.
3. ابن اثیر، مبارک‌بن‌محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج3، قم: مؤسسه اسماعیلیان، بی‌تا.
4. انصاری، مرتضی، القضاء و الشهادات، تحقیق گروه پژوهش در کنگره، قم: کنگره، 1415ق.
5. -----------، کتاب المکاسب، شارح سیدمحمد کلانتر، قم: مؤسسه دارالکتاب، چ3، 1410ق.
6. بروجردی، آقاحسین، البدر الزاهر فی صلاة الجمعة و المسافر، مقرّر حسینعلی منتظری، قم: دفتر آیةالله منتظری، چ3، 1416ق.
7. تمیمی آمدی، عبدالواحد‌بن‌محمد، غررالحکم و دررالکلم، شرح جمال الدین محمد خوانساری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1366.
8. جوادی آملی، عبدالله، امام مهدی موجود موعود، تحقیق حجةالاسلام سیدمحمدحسن مخبر، قم: اسراء، 1387.
9. --------------، تسنیم، تحقیق حجةالاسلام حسین اشرفی و عباس رحیمیان، ج7، قم: اسراء، 1384.
10. --------------، تسنیم، تحقیق حجةالاسلام حسین اشرفی و عباس رحیمیان، ج17، قم: اسراء، 1388.
11. --------------، تسنیم، تحقیق حجج اسلام سعید بندعلی و عباس رحیمیان، ج19، قم: اسراء، 1389.
12. --------------، سرچشمه اندیشه، تحقیق حجةالاسلام عباس رحیمیان، ج4، قم: اسراء، چ2، 1386.
13. --------------، سرچشمه اندیشه، تحقیق حجةالاسلام محمد ابوالحسن، ج6، قم: اسراء، 1386.
14. --------------، شریعت در آینه معرفت، تحقیق حجةالاسلام حمید پارسانیا، قم: اسراء، چ5، 1386.
15. --------------، صورت و سیرت انسان در قرآن، تحقیق حجةالاسلام غلامعلی امین دین، قم: اسراء، چ2، 1381.
16. --------------، کتاب الخمس، تحقیق حجةالاسلام حسین الآزادی، قم: اسراء، 1376.
17. --------------، ولایت فقیه ولایت فقه و عدالت، تحقیق حجةالاسلام محمد محرابی، قم: اسراء، چ16، 1393.
18. --------------، ولایت فقیه؛ رهبری در اسلام، قم: اسراء، 1367.
19. --------------، «نقد نقد»، فصلنامه حکومت اسلامی، ش2، سال اول، زمستان1375.
20. صدوق، محمدبن‌علی، کمال الدین و تمام النعمه، تحقیق علی‌اکبر غفاری، ج2، تهران: اسلامیه، چ2، 1395ق.
21. فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد، ترتیب کتاب العین، ج1، مؤسسة النشر الاسلامی، 1414ق.
22. کلینی، محمدبن‌یعقوب‌بن‌اسحاق، الکافی، ج1، تحقیق علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، چ4، 1407ق.
23. مصباح یزدی، محمدتقی، بحثی ساده و کوتاه پیرامون حکومت اسلامی و ولایت فقیه، تهران: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1369.
24. ----------------، پاسخ استاد به جوانان پرسشگر، قم: مؤسسه امام خمینی، چ8، 1391.
25. ----------------، پرسش‌ها و پاسخ‌ها، (5 جلد در یک مجلد)، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1385.
26. ----------------، حقوق و سیاست در قرآن، نگارش شهید محمد شهرابی، ج1، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1377.
27. ----------------، حکیمانه‌ترین حکومت، تحقیق و نگارش قاسم شبان‌نیا، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1394.
28. ----------------، نظریه سیاسی اسلام، ج2، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1379.
29. ----------------، نگاهی‌گذرا به نظریه ولایت فقیه، نگارش محمدمهدی نادری قمی، چ30، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1393.
30. نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، تحقیق عباس قوچانی و علی آخوندی، ج40، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چ7، 1404ق.