دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی" />

نقش منابع مالی حکومت اسلامی در اثبات ولایت مطلقه فقیه با تأکید بر دیدگاه امام خمینی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشگاه تبریز

چکیده

زکات، خمس، غنائم جنگی، خراج، مقاسمه، جزیه، لقطه، انفال و فیء، صدقات مستحبی و موقوفات عامه، کفارات مالی، ردّ مظالم، جرایم نقدی، دیه جنایت بر فرد بدون ولیّ و عُشور، منابع مالی شناخته شده جهت تأمین بودجه جامعه اسلامی است و علاوه بر آن، ادله شرعی، اختیار وضع مالیات های جدید را در صورت صلاح دید ولی امر مسلمین و اقتضای نیازهای زمانی یا مکانی، به وی می دهد. از نظر برخی همچون امام خمینی1، گستردگی منابع مالی کشور اسلامی(مالیات های اسلامی) و همچنین، لزوم توزیع عادلانه، به جا و مدیریت مدبّرانه آنها، دلیل متقنی بر لزوم تشکیل دولت و حکومت اسلامی است که تعبیر دیگری از ثبوت اطلاق و عمومیت، نسبت به دایره اختیارات ولی فقیه جامع الشرائط و گستردگی آن یا همان، دکترین ولایت مطلقة فقیه، می باشد؛ چراکه اولاً: تعیین این همه منبع مالی مذکور، نمی‎تواند هدف و کاربری ای جز تشکیل دولت اسلامی و توسعه دامنه اختیارات فقیه جامع الشرائط در عصر غیبت، برای تشکیل و اداره امور مختلف آن داشته باشد و ثانیاً: امنیت اقتصادی مربوط به مالیات‎های اختصاصی جامعه اسلامی، به نحوی که مطلوب شارع مقدس باشد، جز در سایه تشکیل حکومت اسلامی در بستر ولایت مطلقه فقیه و نظارت و مدیریت عادلانه او حاصل نخواهد شد.

کلیدواژه‌ها


1. ابن ادریس، محمدبن‎منصور، السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، ج1و2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چ2، 1410ق.
2. ابن براج، قاضى عبدالعزیز، المهذب، ج1، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1406ق.
3. ابن شجاع القطّان، شمس الدین محمد، معالم الدین فی فقه آل یاسین، ج1و2، قم: مؤسسه امام صادق 7، 1424ق.
4. ابن فهد حلّى، جمال الدین احمدبن‎محمد، الرسائل العشر، قم: انتشارات کتابخانه مرعشى;، 1409ق.
5. ابن قدامه المقدسی، ابومحمد عبدالله، الکافی فی فقه أحمد بن حنبل، ج4، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1414ق.
6. اراکى، محسن، نظریة الحکم فی الإسلام، قم: مجمع اندیشه اسلامى، 1425ق.
7. اردبیلى، احمدبن‎محمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان، ج9، 10، 13و14، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1403ق.
8. العیاشی، محمدبن‎مسعود، تفسیر العیاشی، ج2، تهران: المکتبة العلمیة الاسلامیة، بی‎تا.
9. امام خامنه‌اى، سیدعلى، أجوبة الاستفتاءات(فارسى)، قم: دفتر معظم له، 1424ق.
10. امام خمینى، سیدروح‎اللّه، تحریر الوسیلة، ج2، قم: مؤسسه مطبوعات دار العلم، بی‎تا.
11. ----------------، کتاب البیع، ج2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى ، 1421ق.
12. ----------------، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، چ12، 1423ق.
13. ----------------، توضیح المسائل، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، 1426ق.
14. ----------------، توضیح المسائل محشی، ج1و2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، چ8، 1424ق.
15. ----------------، صحیفه نور، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ2، 1379.
16. انصارى، مرتضى، کتاب المکاسب، ج4، قم: کنگره شیخ، 1415ق.
17. بجنوردى، سیدحسن، القواعد الفقهیة، ج6، قم: نشر الهادی، 1419ق.
18. تبریزى، جوادبن‎على، أسس الحدود و التعزیرات، قم: دفتر مؤلف، 1417ق.
19. جعفرى، محمدتقى، رسائل فقهى، تهران: منشورات کرامت، 1419ق.
20. جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، ولایت فقاهت و عدالت، قم: اسراء، 1379.
21. حر عاملى، محمدبن‎حسن، وسائل الشیعة، ج9، قم: مؤسسه آل البیت:، 1409ق.
22. حسینى عاملى، سیدجوادبن‎محمد، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة، ج17، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1419ق.
23. حلبى، ابوالصلاح تقى الدین، الکافی فی الفقه، اصفهان: کتابخانه عمومى امام امیرالمؤمنین7، 1403ق.
24. حلّى، جعفربن‎حسن، المختصر النافع فی فقه الإمامیة، ج1، قم: مؤسسة المطبوعات الدینیة، چ6، 1418ق.
25. -------------، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چ2، 1408ق.
26. حلّى، حسن بن‎یوسف بن‎مطهر، إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، ج1و2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1410ق.
27. --------------------، تحریر الاحکام الشرعیة علی مذهب الامامیة، تحقیق ابراهیم بهادری، ج4، قم: مؤسسة الامام الصادق7، 1420ق.
28. --------------------، قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، ج1و2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق.
29. --------------------، منتهى المطلب فی تحقیق المذهب، ج13و15، مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة، 1412ق.
30. -------------------، نهایة الإحکام فی معرفة الأحکام، ج2، قم: مؤسسه آل البیت:، 1419ق.
31. خمینى، سیدمصطفى، ولایة الفقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، بی‎تا.
32. خویى، سیدابوالقاسم، منهاج الصالحین، ج1، قم: نشر مدینة العلم، چ28، 1410ق.
33. --------------، موسوعة الإمام الخوئی، ج1و23، قم: مؤسسة احیاء آثار الإمام الخوئی;، 1418ق.
34. سبحانى، جعفر، الخمس فی الشریعة الإسلامیة الغراء، قم: مؤسسه امام صادق7، 1420ق.
35. ----------، المواهب فی تحریر أحکام المکاسب، قم: مؤسسه امام صادق7، 1424ق.
36. سغدی، علی‎بن‎الحسین، النتف فی الفتاوى، ج1، بیروت: دارالفرقان، چ2، 1404ق.
37. سلاّر دیلمى، حمزةبن‎عبدالعزیز، المراسم العلویة و الأحکام النبویة، قم: منشورات الحرمین، 1404ق.
38. شهید اول، محمد‎بن‎مکی، اللمعة الدمشقیة فی فقه الإمامیة، بیروت: دار التراث، 1410ق.
39. ----------------، غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد، ج4، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، 1414ق.
40. شهید ثانی، زین الدین‎بن‎على، حاشیة الإرشاد، ج7و9، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، 1414ق.
41. -------------------، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، ج2، قم: کتاب‎فروشى داورى، 1410ق.
42. -------------------، روض الجنان فی شرح إرشاد الأذهان، ج2، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى، 1402ق.
43. صافى گلپایگانى، لطف الله، ضرورة وجودالحکومة أو الولایة للفقهاء، قم: داراالقرآن الکریم، بی‎تا.
44. طباطبایى، سیدعلى‎بن‎محمد، ریاض المسائل، ج5، 8 و16، قم: مؤسسه آل البیت:، 1418ق.
45. طباطبایى، سیدمحمدحسین، المیزان فى تفسیر القرآن، ج9، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1417ق.
46. طحاوی، احمدبن‎محمد، شرح معانی الآثار، ج2، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1399ق.
47. طوسى، محمدبن‎حسن، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوى، بیروت: دار الکتاب العربی، چ2، 1400ق.
48. ---------------، الخلاف، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1407ق.
49. فاضل هندى، محمدبن‎حسن، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج9، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1416ق.
50. قمّى، ابوالقاسم‎بن‎محمدحسن، جامع الشتات فی أجوبة السؤالات، ج1و4، تهران: مؤسسه کیهان، 1413ق.
51. کاشف الغطاء، جعفر، شرح قواعد العلاّمة، بی جا: مؤسسه کاشف الغطاء ـ الذخائر، 1420ق.
52. کرکى، على‎بن‎حسین، جامع المقاصد فی شرح القواعد، ج1، 3 و8، قم: مؤسسه آل البیت:، چ2، 1409ق.
53. کلانتر، سیدمحمد، محشى کتاب المکاسب، ج12، قم: مؤسسه مطبوعاتى دار الکتاب، چ3، 1410ق.
54. کلینى، محمدبن‎یعقوب، الکافی، ج1، 3 و7، تهران: دار الکتب الإسلامیة، چ4، 1407ق.
55. مؤمن قمّى، محمد، الولایة الإلهیة الإسلامیة أو الحکومة الإسلامیة، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1425ق.
56. مجلسى، محمدتقى، روضة المتقین فی شرح من لا یحضره الفقیه، ج3 و6، قم: مؤسسه فرهنگى اسلامى کوشانبور، چ2، 1406ق.
57. محدث نوری، میرزا حسین، مستدرک الوسائل، ج18، قم: مؤسسة آل البیت:، 1408ق.
58. مراغى، میر عبدالفتاح، العناوین الفقهیة، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1417ق.
59. مصباح یزدی، محمدتقی، در پرتو ولایت، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1382.
60. مغنیه، محمدجواد، فقه الإمام الصادق7، ج2و4، قم: مؤسسه انصاریان، چ2، 1421ق.
61. مفید، محمّدبن‎محمدبن‎نعمان، المقنعة، قم: کنگره جهانى هزاره شیخ مفید;، 1413ق.
62. مکارم شیرازى، ناصر، أنوار الفقاهة ـ کتاب التجارة، قم: انتشارات مدرسة الإمام علی‎بن‎أبی طالب7، 1426ق.
63. --------------، تعزیر و گستره آن، قم: انتشارات مدرسة الإمام علی‎بن‎أبی طالب7، 1425ق.
64. --------------، دائرة المعارف فقه مقارن، قم: انتشارات مدرسه امام على‎بن‎ابى طالب7، 1427ق.
65. منتظرى، حسین على، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة، ج3 و4، قم: نشر تفکر، چ2، 1409ق.
66. نجفى، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج16، 21و38، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چ7، 1404ق.
67. نراقى، مولى احمدبن‎محمدمهدى، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، قم: مؤسسه آل البیت:، 1415ق.
68. ---------------------، رسائل و مسائل، ج1، قم: کنگره نراقیین ملا مهدى و ملا احمد، 1422ق.