دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

تحلیل نسبت قدرت و خودسامانی انسان در تعیین سرنوشت در نظام دینی و سکولار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته حوزه علمیه قم و استادیار گروه حقوق مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
2 دانشیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره
چکیده
چکیده با پذیرش این مفروض که انسان موجودی اجتماعی است، رعایت قوانین در جهت تنظیم روابط اجتماعی و در نتیجه محدودشدن اراده فردی امری ضروری است. این امر در پژوهش پیش رو «خودسامانی» نامیده شده و به معنای تنظیم روابط اجتماعی با محدودساختن اراده فردی و پایبندی به قوانین الهی در نظم دینی و قرارداد اجتماعی در نظم سکولار است. پرسش اساسی پژوهش حاضر آن است که قدرت به مثابه متغیری اثرگذار در عرصه دینی، سیاسی و حقوقی چه نقشی در مسأله خودسامانی بشر در تعیین سرنوشت خود دارد. پژوهش با طرح این فرضیه که قدرت نیرویی سازمان‌دهنده و ابزاری جهت تحقق خودسامانی است و مردم یک کشور به مدد آن می توانند سرنوشت خود را چارچوب خواست خداوند سامان دهند؛ همان گونه که در نظم سکولار این قوانین در چارچوب قرارداد اجتماعی تعریف می گردد. نتیجه این پژوهش آن است که خودسامانی مانع تمرکز قدرت و سوء استفاده از آن و استبداد می‌شود و فقدان قدرت، هرج‌ومرج و ناتوانی در اجرای قوانین را به دنبال دارد. 
کلیدواژه‌ها

قرآن کریم.

         1.     آشوری، داریوش، دانشنامه سیاسی، تهران: انتشارات مروارید، چ6، 1380.

         2.     ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب‌، محقق و مصحح: احمد فارس صاحب الجوائب، ج2، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع ـ دار صادر‌، چ3، 1414ق.

         3.     اخلاقی، غلام­سرور، رابطه قدرت و عدالت در فقه سیاسی، قم: مرکز بین المللی ترجمه و نشر المصطفی9، 1390.

         4.     ارسطا، محمدجواد، نگاهی به مبانی تحلیلی نظام جمهوری اسلامی ایران، قم: مؤسسه بوستان کتاب، چ2، 1389.

         5.     اسکندری، محمدحسین و دارابکلایی، اسماعیل، پژوهشی در مورد قدرت: انواع، منابع، پیامدها و کنترل آن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چ2، 1392.

         6.     اصلانی، فیروز، تقریرات درس مبانی جمهوری اسلامی ایران، دوره دکتری، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1398.

         7.     القبانچی، صدرالدین، المذاهب السیاسی فی الاسلام، تهران: وزارة الارشاد الاسلامی، 1405ق.

         8.     الوانی، سیدمهدی، مدیریت عمومی، تهران: نشر نی، 1367.

         9.     انوری، حسن، فرهنگ روز سخن، تهران: انتشارات سخن، 1383.

     10.     ایزدهی، سیدسجاد، نظارت بر قدرت در فقه سیاسی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چ2، 1389.

     11.     تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم، تحقیق: سیدمهدی رجایی، قم: دارالکتاب الإسلامی، چ2، 1410ق.

     12.     تیندر، گلن، تفکّر سیاسی، ترجمه: محمود صدری، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1374.

     13.     جعفری، محمدتقی، حکمت اصول سیاسی اسلام: ترجمه و تفسیر فرمان مبارک امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب7 به مالک اشتر، تهران: بنیاد نهج البلاغه، 1369.

     14.     جلالی، تهمورس، فرهنگ پایه، تهران: انتشارات کتابخانه ابن سینا، 1354.

     15.     دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، ج38، تهران: چاپ سیروس، 1339.

     16.     دهخدا، علی اکبر، لغت نامه، ج8، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه، 1373.

     17.     سیّدباقری، سیّدکاظم، قدرت سیاسی از منظر قرآن کریم، قم: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1394.

     18.     طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، مصحح: حسین اعلمی، ج3، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، 1417ق.

     19.     طلوعی، محمود، فرهنگ جامع سیاسی، بی­جا، نشر علم، چ2، 1377.

     20.     عمید زنجانی، عباسعلی، دانشنامه فقه سیاسی، تدوین و تنظیم: ابراهیم موسی­زاده، ج1و2، تهران: مؤسسه انتشارات دانشگاه تهران، 1389.

     21.     عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی (مبانی حقوق عمومی در اسلام)، ج7، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر، 1384.

     22.     عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی اندیشه سیاسی در اسلام، تهران: مؤسسه فرهنگی اندیشه، بی­تا.

     23.     عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، تهران: مؤسسه انتشارات امیرکبیر، چ21، 1380.

     24.     فاستر، مایکل برسفورد، خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمه: جواد شیخ الاسلامی، ج1، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چ5، 1380.

     25.     کاتوزیان، ناصر، مبانی حقوق عمومی، تهران: نشر میزان، چ4، 1390.

     26.     مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى‏، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار:، محقق و مصحح: جمعى از محققان‏، ج75، بیروت‏: دار إحیاء التراث العربی، چ2، 1403ق.

     27.     مجیدی، محمدرضا و دژاکام، علی، جامعه مدنی و اندیشه دینی (مجموعه مقالات)، قم: دفتر نشر معارف، 1382.

     28.     مصباح یزدی، محمدتقی، پرسش­ها و پاسخ­ها، ج1و2، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، چ2، 1377.

     29.     مصباح یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، تدوین و نگارش: عبدالحکیم سلیمی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1392.

     30.     مطهری، مرتضی، پیرامون انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات صدرا، چ15، 1377.

     31.     مطهری، مرتضی، ده گفتار، تهران: انتشارات صدرا، چ10، 1374.

     32.     معین، محمد، فرهنگ فارسی(متوسط)، ج2، تهران: مؤسسه انتشارات امیر کبیر، چ11، 1376.

     33.     نبوی، سیدعباس، فلسفه قدرت، تهران: سمت، 1379.

     34.     نوروزی، محمدجواد، فلسفه سیاست، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، چ5، 1379.

     35.     نویمان، فرانتس، آزادی و قدرت و قانون، ترجمه: عزت الله فولادوند، تهران: شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، 1373.

     36.     هارمن، کریس، انقلاب در قرن بیست و یکم، ترجمه: مزدک دانشور، تهران: نشر ثالث، 1393.

  • تاریخ دریافت 02 بهمن 1403
  • تاریخ بازنگری 25 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 25 بهمن 1403