دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

ماهیت انقلاب اسلامی از منظر حکیمان سیاسی معاصر مطالعه موردی انقلاب اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
چکیده
دیدگاه‌های گوناگونی در باره ماهیت انقلاب اسلامی مطرح شده است که توسط حکیمان سیاسی معاصر به‌ صورت استدلالی نقد و ارزیابی شده‌اند. ارزیابی این دیدگاه‌ها و تبیین استدلالی دیدگاه مختار بر اساس مبانی حکمت سیاسی، راه را برای چارچوب‌بندی الگویی عام از انقلاب اسلامی، فارغ از بُعد زمانی و مکانی فراهم می‌کند. پژوهش حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال اساسی است که ارزیابی حکیمان سیاسی معاصر از دیدگاه‌های موجود در باره ماهیت انقلاب اسلامی چیست؟ برای پاسخ به سؤال اصلی مقاله، از روش تحلیل محتوای استدلالی استفاده شده است و در چارچوب آن، چهار دیدگاه اصلی در باره ماهیت انقلاب اسلامی تحلیل شده است: انقلاب اسلامی ایران از منظرهای مختلفی تحلیل شده است: دیدگاه اول، آن را دارای ماهیت اقتصادی و طبقاتی و نتیجه مبارزه محرومان علیه سرمایه‌داران می‌داند. دیدگاه دوم، ماهیت انقلاب را سیاسی و آزادی‌خواهانه می‌داند. دیدگاه سوم، انقلاب را صرفاً معنوی و ارزشی می‌داند. دیدگاه چهارم با تأکید بر ماهیت اسلامی انقلاب، آن را برخاسته از فطرت، متکی بر آموزه‌های دینی و جامع در ابعاد مادی و معنوی معرفی می‌کند؛ این دیدگاه مورد تأیید حکیمان مسلمان است و با تحلیل خاستگاه تمدنی، اهداف و رهبری انقلاب، به‌عنوان نظریه برتر تثبیت می‌شود.
کلیدواژه‌ها

*  قرآن کریم.

         1.     ابوالنصر، فضیل، رویارویی غرب­گرایی و اسلام­گرایی، ترجمه حجت الله جودکی، تهران: انتشارات وزارت خارجه، 1378.

         2.     امام خمینی، سیدروحالله، صحیفه امام: مجموعه آثار امام خمینی3، ج4، 6، 7، 8، 12و17، تهران: انتشارات مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1378.

         3.     بریر، کلر، بلانشه، پیر، ایران؛ انقلاب به نام خدا، ترجمه قاسم صنعوی، تهران: سحاب کتاب، 1358.

         4.     جعفرى تبریزى، محمدتقى، در محضر حکیم، تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفرى، 1394.

         5.     جوادی آملی، عبدالله، تسنیم: تفسیر قرآن کریم، تنظیم و ویرایش علی اسلامی، ج4و12، قم: مرکز نشر اسراء، 1378.

         6.     جوادی آملی، عبدالله، تفسیر موضوعی قرآن مجید؛ جامعه در قرآن، ج17، قم: مرکز نشر اسراء، 1383.

         7.     جوادی آملی، عبدالله، دین‌شناسی، تحقیق و تنظیم محمدرضا مصطفی­پور، قم: مرکز نشر اسراء، ۱۳۸۱.

         8.     خامنه­ای، سیدعلی، پیام به کنگره عظیم حج، 26/3/1370.

         9.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 25/6/1394.

     10.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با جمعی از دانش­آموزان و دانشجویان سراسر کشور به مناسبت روز ملی مبارزه با آمریکا، 10/8/1368.

     11.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در مجمع عمومی سازمان ملل، 31/6/1366.

     12.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با خانواده­های شهدا و ایثارگران کردستان، 22/2/1388.

     13.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در مراسم بیست و هفتمین سالگرد رحلت امام خمینی;، 14/3/1395.

     14.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با شرکت کنندگان در هم اندیشی علمای اهل تسنن و تشیع، 25/10/1385.

     15.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در نوزدهمین سالگرد رحلت امام خمینی;، 14/3/1387.

     16.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در سخنرانی تلویزیونی به مناسبت عید مبعث، 21/12/1399.

     17.     خامنه­ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مهمانان کنفرانس وحدت اسلامی و جمعی از مسؤولان نظام، 2/8/1400.

     18.     دیگارد، ژان پیر، مردم‌شناسان نزد آیة‌الله ها: رهیافت­های مردم‌شناسانه از انقلاب ایران؛ در اندیشمندان علوم اجتماعی و انقلاب اسلامی ایران، مترجم: محمدباقر خرمشاد، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران، 1384.

     19.     روزن، باری، انقلاب ایران؛ ایدئولوژی و نمادپردازی، مترجم: سیاوش مریدی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران، 1379.

     20.     شهید مطهری، مرتضی، مجموعه آثار استاد شهید مطهری، ج1، 2، 3و24، تهران: انتشارات صدرا، 1368.

     21.     شهید مطهری، مرتضی، یادداشتهای استاد مطهری، ج10، تهران: صدرا، ۱۳۷۸.

     22.     فوکو، میشل، ایرانیها چه رویایی در سر دارند؟، ترجمه حسین معصومی همدانی، تهران: هرمس،1377.

     23.     کدی، نیکی، ریشه‌های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: قلم، 1375.

     24.     الگار، حامد، ایران و انقلاب اسلامی، تهران: انتشارات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، بی تا.

     25.     مارکس، کارل و انگلس، فردریک، ایدئولوژی آلمانی، ترجمه تیرداد نیکی، تهران: شرکت پژوهشی پیام پیروز، 1377.

     26.     مارکس، کارل، مانیفست کمونیست، ترجمه مسعود صابری، تهران: طلایه پرسو، 1397.

     27.     مصباح‌یزدی، محمدتقی، انقلاب اسلامی و ریشه‌های آن، محقق: قاسم شبان‌نیا، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1390(ب).

     28.     مصباح‌یزدی، محمدتقی، جنگ و جهاد در قرآن، گردآوری: محمدحسین اسکندری و محمدمهدی نادری‌ قمی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1383.

     29.     مصباح‌یزدی، محمدتقی، مشکات: جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1390(الف).

   30.     Heelas, Paul, Woodhead, Linda ،Seel, Benjamin, Szerszynski, Bronislaw، Tusting Karin, The spiritual revolution: Why religion is giving way to spirituality, Oxford: Blackwe, 2005.

       31.         Taylor, Charles, A, Secular Age, Cambridge: Harvard University Press, 2007.

 

  • تاریخ دریافت 29 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 13 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 13 اردیبهشت 1404