1
دانش آموخته حوزه علمیه و دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم
2
عضو هیأت علمی جامعه المصطفی العالمیه
3
دانش آموخته سطح 4 حوزه علمیه
چکیده
فقه اسلام و حقوق موضوعه ایران، امکان بهره برداری از مباحات اصلی را برای همگان فراهم ساخته و حق انتفاع از مباحات ذیل عناوینی چون احیای اراضی موات و حیازت مباحات مد نظر قرار گرفته است. آیات قرآنی، روایات و منابع فقهی مرتبط با این حق همگانی، در آزادی کامل در بهره برداری از این منابع ظهور دارند. حتی این ارتکاز وجود دارد که هیچ شخص حقیقی و حقوقی نمی تواند و نباید مانع بهرهبرداری از مباحات اصلی شود. سؤال اصلی این نوشتار این است که آیا نهادهای حکومتی و ارگان های دولتی، حق ایجاد محدودیت در دسترسی افراد به این منابع و استیفای منافع آن را دارند یا نه؟ در پژوهش پیش رو با بهره گیری از مطالعات کتابخانه ای و اتخاذ رویکردی تحلیلی ـ توصیفی، ضمن پذیرش کلیت اختیار حاکمیت در راستای برقراری توازن در برخورداری عموم مردم و تحقق عدالت اجتماعی، ادله ارائهشده برای اختیار تام حاکمیت در محدودیت و به تعبیری، ممنوعیت دسترسی مردم به مباحات اصلی، ناکافی دانسته شد. در نتیجه، لزوم اکتفا به قدر متیقن در دخالت های دولتی جهت استیفای همگان از مباحات اصلی و بازگشت به فتوای مشهور فقها برای امکان استیفای عادلانه مردم جهت دستیابی به امکانات زندگی که همراستا با هدف خلقت منابع طبیعی است، نایل شدیم.
4.ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج4، بیروت: دار صادر، 1414ق.
5.اسماعیلی، محسن و قوی البنیه، ابوالفضل، «بازاندیشی در احکام مربوط به اموال مباح بر مبنای تحول نظریۀ مالکیت خصوصی»، مجله حقوقی دادگستری، ش86(120)، 1401.
6.اصفهانى، سیدابوالحسن، وسیلة النجاة، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار، 1422ق.
مرادی,محمدتقی , ملک افضلی اردکانی,محسن و حبیبی,حسن . (1404). جستاری فقهی ـ حقوقی در مشروعیت محدودسازی حق انتفاع از مباحات اصلی توسط نهادهای حکومتی. فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 30(1), 33-60.
MLA
مرادی,محمدتقی , , ملک افضلی اردکانی,محسن , و حبیبی,حسن . "جستاری فقهی ـ حقوقی در مشروعیت محدودسازی حق انتفاع از مباحات اصلی توسط نهادهای حکومتی", فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 30, 1, 1404, 33-60.
HARVARD
مرادی محمدتقی, ملک افضلی اردکانی محسن, حبیبی حسن. (1404). 'جستاری فقهی ـ حقوقی در مشروعیت محدودسازی حق انتفاع از مباحات اصلی توسط نهادهای حکومتی', فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 30(1), pp. 33-60.
CHICAGO
محمدتقی مرادی, محسن ملک افضلی اردکانی و حسن حبیبی, "جستاری فقهی ـ حقوقی در مشروعیت محدودسازی حق انتفاع از مباحات اصلی توسط نهادهای حکومتی," فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 30 1 (1404): 33-60,
VANCOUVER
مرادی محمدتقی, ملک افضلی اردکانی محسن, حبیبی حسن. جستاری فقهی ـ حقوقی در مشروعیت محدودسازی حق انتفاع از مباحات اصلی توسط نهادهای حکومتی. حکومت اسلامی, 1404; 30(1): 33-60.