1
دانشآموخته حوزه علمیه و دانشیار مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
2
گروه آموزشی مدیریت
چکیده
اسلام و سکولاریسم مبنای تأملات نظری، کنش و رفتار جوامع در جهان معاصر به شمار میرود. سکولاریسم رهاورد مدرنیته بود که پس از رنسانس در مغرب زمین سیطره یافت. به رغم وجود معضلاتی در سکولاریسم طی دهه های اخیر، در مقابل اسلام، پس از چهار دهه از پیروزی انقلاب توانسته است در مواجهه با بحران ها کارامدی خود را نشان دهد. مسأله اساسی آن است که در جهان معاصر، چالشهای متعددی مطرحند که از جمله آن ها می توان به مسأله حاکمیت سیاسی اشاره کرد. پرسش اساسی آن است که مختصات ایده اسلام و سکولاریسم چیست و پاسخ این دو در بازتحلیل مسأله حاکمیت سیاسی کدام است. این پژوهش با رویکردی مقایسهای کوشیده است ضمن مقایسه دو رویکرد به تبیین شاخصهای آن دو در تحلیل مسأله حاکمیت سیاسی بپردازد. نتایج مقایسه نشاندهنده تمایز دو نگرش در شاخصها و تفاوت در تحلیل نظری و عملی حاکمیت سیاسی است.
* قرآن کریم. * نهج البلاغه. 1. امام خمینی، سیدروحالله، صحیفه نور، ج6، 20و21، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1369. 2. برکات، حلیم، المجتمع العربی المعاصر، بیروت: مرکز الدراسات الوحدة العربیة، 1991م. 3. برگر، پیتر ال، افول سکولاریسم (دین خیزشگر و سیاست جهانی)، ترجمه افشار امیری، تهران: پنگان، ۱۳۸۰. 4. پروانهزاد، الناز، «بررسی جایگاه متافیزیک و نقش دین در حوزه عمومی هابرماس»، فصلنامه سیاست، ش۱۳، 1396. 5. تانسی، استیون، مقدمات سیاست، ترجمه هرمز همایونپور، تهران: نشر نی، ۱۳۸۶. 6. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی و جمعی از مسؤولان نظام، 2/8/1400. 7. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام، 19/9/1375. 8. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام، 7/9/1376. 9. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام، 16/1/1378. 10. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با جمعی از روحانیون، 16/9/1374. 11. خامنهای، سیدعلی، گزیدهای از بیانات در دیدار با روژه گارودی، 31/1/1377. 12. شوالیه، ژان ژاک، آثار بزرگ سیاسى از ماکیاولى تا هیلتر، ترجمه لیلا سازگار، تهران: مرکز نشر دانشگاهى، 1373. 13. طباطبایی سیدمحمدحسین، المیزان، ج2، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1417ق. 14. فاست، لوئیس، روابط بینالمللی خاورمیانه، ترجمه احمد سلطانینژاد، نشر وزارت امور خارجه، 1386. 15. فیلالی انصاری، عبدو، اسلام و لایسیته، ترجمه امیر رضایی، تهران: قصیدهسرا ، 1380. 16. قریشی، فردین، «تحریر و تبیین دگردیسیهای معرفت اجتماعی»، علوم اجتماعی (فردوسی مشهد)، سال چهاردهم، ش2، پاییز و زمستان ۱۳۹۶. 17. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج2، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1407ق . 18. گازیورسکی، مارک و نیکی، کدی، نه شرقی ـ نه غربی، ترجمه ابراهیم متقی و الهه کولایی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1379. 19. گیدنز، آنتونی، جامعهشناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی، 1373. 20. مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران: نشر بین الملل، 1391. 21. مصباح یزدی، محمدتقی، رابطه علم و دین، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1395. 22. ملکلم، همیلتون، جامعهشناسى دین، ترجمه محسن ثلاثى، تهران: تبیان، 1377. 23. نامدار، مظفر، «انقلاب اسلامی الگویی برای جهان پساسکولاریسم»، فصلنامه 15 خرداد، ش8، 1385. 24. نوروزی، محمدجواد، شرح بیانیه گام دوم، تهران: سمت، 1400. 25. هافمن، جان و گراهام، پل، دیباچه نظریه سیاسی نشر وزارت امور خارجه، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: دفتر مطالعات وزارت خارجه، ۱۳۹۷. 26. هانتر، شیرین، آینده اسلام و غرب، ترجمه همایون مجد، فرزان، ۱۳۸۰. 27. هیوود، اندرو، سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: نشر نی، 1389. 28. ویلم، ژان پل، جامعهشناسى ادیان، ترجمه عبدالرحیم گواهى، تهران: تبیان، 1377.