1
قم/پژوهشگاه فقه نظام، عضو هیأت علمی و مدیر پژوهشگاه
2
دانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامى
چکیده
تعرّب پس از هجرت، یکی از عناوین مهم روایی و فقهی است که در ذیل گناهان کبیره ذکر شده است. این عنوان میتواند بهعنوان قاعده فقهی شمرده شود که در ابواب مختلفی؛ مانند صلات جماعت، نکاح، جهاد، فقه سیاست و دولت و فقه تربیت کاربرد دارد. هم چنین در زمینه حکمشناسی مهاجرتهای بینالمللی معاصر تأثیرگذار است. این قاعده دارای ابهاماتی از جهت مفهومی و مصداقی است، آیا این عنوان ناظر به امر سیاسی و حقوقی است یا تعلیمی و تربیتی؟ مراد هجرت مکانی است یا هجرت فکری و معرفتی؟ آیا تعرّب در زمانه حاضر مصداق دارد یا خیر؟ برای پاسخ به این پرسشها ابتدا به بیان دیدگاهها در این زمینه پرداخته و برای اعتبارسنجی آنها به تفسیر این کلیدواژه با استفاده از روایات ناظر به آن و با روش فقهی اجتهادی اقدام نمودیم. نتیجه این شد که تعرّب پس از هجرت یک عنوان حقوقی ـ سیاسی ناظر به تعهد مسلمان به دولت اسلامی است و «هر نوع خروج از سرزمین دولت اسلامی ذیل ولایت مشروع الهی که موجب جدایی از ولایت و طاعت و کنارهگیری از نصرت و تقویت جامعه اسلامی گردد، تعرّب پس از هجرت خواهد بود»، بر این اساس، مهاجرتهای بینالمللی میتواند به دو دسته مثبت و منفی تقسیم گردد.
رجبی,مجید و علی اکبریان,حسنعلی . (1403). معناشناسی و گستره قاعده فقهـی «التعرّب بعد الهجره» با تطبیق بر مهاجرتهای بینالمللی معاصر. فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 29(4), 39-68.
MLA
رجبی,مجید , و علی اکبریان,حسنعلی . "معناشناسی و گستره قاعده فقهـی «التعرّب بعد الهجره» با تطبیق بر مهاجرتهای بینالمللی معاصر", فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 29, 4, 1403, 39-68.
HARVARD
رجبی مجید, علی اکبریان حسنعلی. (1403). 'معناشناسی و گستره قاعده فقهـی «التعرّب بعد الهجره» با تطبیق بر مهاجرتهای بینالمللی معاصر', فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 29(4), pp. 39-68.
CHICAGO
مجید رجبی و حسنعلی علی اکبریان, "معناشناسی و گستره قاعده فقهـی «التعرّب بعد الهجره» با تطبیق بر مهاجرتهای بینالمللی معاصر," فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 29 4 (1403): 39-68,
VANCOUVER
رجبی مجید, علی اکبریان حسنعلی. معناشناسی و گستره قاعده فقهـی «التعرّب بعد الهجره» با تطبیق بر مهاجرتهای بینالمللی معاصر. حکومت اسلامی, 1403; 29(4): 39-68.