دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

ارزیابی تحلیلی مؤلّفه‌های معنایی جنگ اراده ها در قرآن کریم با تکیه بر روابط مفهومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته حوزه علمیه و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم قم
چکیده
امروزه در ساحت نبردهای تمدنی و بین المللی، ابعاد جنگ نرم نقش پر رنگ تری نسبت به ابعاد سخت آن پیدا کرده است. سطح گسترده رویارویی جامعه اسلامی در این سنخ از نبردها که با عنوان جنگ اراده ها نیز از آن تعبیر می شود، پژوهش گر را بر این وا می دارد که در این عرصه نوین به بررسی تعریف قرآن کریم از جنگ اراده ها بپردازد. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، جایگاه جنگ اراده ها و راهبردهای قرآنی آن مورد تحلیل و ارزیابی قرار گرفته  و سپس روابط مفهومی این واژه در محور هم نشینی و جانشینی که در بستر منازعات جبهه اسلام و کفر به کار رفته اند، معرفی و مؤلفه یابی شده اند. در این مسیر، واژگانی چون ایمان، توکل، صبر، ارتقاب، اعداد، به عنوان راهبردهای قرآنی در جنگ اراده ها و به عنوان نقطه کانونی قوت و قدرت مؤمنین در این زمینه مورد تأکید قرار گرفته‌اند و در محور جانشینی، واژگان عزم و همت در تکمیل نگاه راهبردی قرآن کریم به ابعاد جنگ نرم در منازعات استنباط شده است.
کلیدواژه‌ها

*  قرآن کریم.
1.    آخوند خراسانی، محمدکاظم بن حسین، کفایة الاصول، قم: آل البیت، 1409ق.
2.    ابن درید، محمد بن حسن، جمهرة اللغة، محقق: رمزی بعلبکی، ج2، بیروت: دارالعلم للملایین، 1411ق.
3.    ابن سیده، على بن اسماعیل‏، محکم و المحیط الأعظم، ج7و8، بیروت: دارالکتب العلمیة، چ۱، 1421ق.
4.    ابن ‏عاشور، محمدطاهر، تفسیر التحریر و التنویر المعروف بتفسیر ابن عاشور، ج2، بیروت‏: مؤسسة التاریخ العربی‏، 1420ق.
5.    ابن فارس، احمد بن فارس، معجم مقاییس اللغة، ج1و3، قم: مکتب الاعلام الاسلامی‏، چ۱، 1404ق.
6.    ابن‏ ملقن، عمر بن على‏، تفسیر غریب القرآن، ج1، بیروت: عالم الکتاب، چ۱، 1408ق.
7.    ابن منظور، محمد بن مکرم‏، لسان العرب، ج3و12، بیروت: دار صادر، چ۳، 1414ق.
8.    ابن‏ هائم، احمد بن محمد، التبیان فى تفسیر غریب القرآن، ج1، بیروت: دارالغرب الإسلامی‏، چ۱، 1423ق.
9.    ابن‏ابى‏زمنین، محمد بن عبدالله‏، تفسیر ابن ابى زمنین، بیروت:دارالکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون‏، چ۱، 1424ق.
10.    ازهرى، محمد بن احمد، تهذیب اللغة، ج15، بیروت: دار احیاء التراث العربی‏، چ۱، 1421ق.
11.    انگوتی، محمدرضا، جنگ نرم و جنگ اراده‌ها، تهران: انتشارات خانه تاریخ و تصویر ابریشمی، 1396.
12.    باقری، مهری، مقدمات زبان‌شناسی، تبریز: دانشگاه تبریز، ‌چ۳، 1374.
13.    بنادکی، مهدی، دکتر شعیری از معنی‌شناسی و معناشناسی سخن می‌گوید...، 1387:
 http://linguist87.blogfa.com/post/324 
14.    بی یرویش، مانفرد، زبان‌شناسی جدید، مترجم: محمدرضا باطنی، تهران: نشر آگاه، چ۴، 1374.
15.    بیضاوى، عبدالله بن عمر، أنوار التنزیل و أسرار التأویل (تفسیر البیضاوى)، ج3، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، 1418ق.
16.    حسینی، سیدابوالقاسم، بر بال قلم چهل درس در قلمرو ادب پارسی و آیین نگارش، تهران: نشر ظفر، چ۶، 1384.
17.    حسینی، سیدحسین و علوی وفا، حمید، «سلطه رسانه‌ای و جنگ نرم»، نشریه پاسداری فرهنگی انقلابی اسلامی، ش5، 1391.
18.    خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار اعضای بسیج دانشجویی دانشگاه‌ها، 1386:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=3385 
19.    خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار شاعران، 1395:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=33557 
20.    خامنه‌ای، ‌سیدعلی، بیانات در دیدار مسؤولین نظام اسلامی، 1392:
https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=23175 
21.    خامنه‌ای، سیدعلی، طرح کلی اندیشه اسلامی، تهران: مؤسسه انتشارات ایمان جهادی، 1399.
22.    راغب اصفهانى، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن‏، ج1، بیروت: دارالقلم، چ۱، 1412ق.
23.    زمخشرى، محمود بن عمر، اساس البلاغة، ج1، بیروت: دار صادر، چ۱، 1979م.
24.    زمخشرى، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، ج4، بیروت‏: دارالکتاب العربی‏، 1407ق.
25.    زمخشری، محمود بن عمر، اساس البلاغة، تحقیق: عبدالرحیم محمود، بی‌جا، بی‌نا، بی‌تا.
26.    سجستانی، ابوبکر، غریب القرآن، تحقیق: محمد ادیب، قاهره: دار قتیبه، چ1، 1416ق.
27.    صاحب، اسماعیل بن عباد، المحیط فى اللغة، ج8، بیروت: عالم الکتب‏، ‌چ۱، 1414ق.
28.    صفوی، کوروش، ‌درآمدی بر معناشناسی، تهران: سوره مهر، چ۶، 1397.
29.    طباطبایى، سیدمحمدحسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن‏، ج2، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏، چ۲، 1390ق.
30.    طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج9، بیروت: دارالمعرفة، چ2، 1408ق.
31.    طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تحقیق: محمدکاظم طریحی، ج2، بیروت: دارالاضواء، چ2، 1406ق.
32.    فراء، یحیی بن زیاد، معانی القرآن، ج1، قاهرة: الهیئة المصریة العامة للکتاب، چ2، 1980م.
33.    فراهیدى، خلیل بن احمد، کتاب العین، ج1و8، قم: نشر هجرت، چ۲، 1409ق. 
34.    فیروزآبادى، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، ج3، بیروت: دارالکتب العلمیة، چ۱، 1415ق.
35.    فیومى، احمد بن محمد، المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى، ج1و2، قم: مؤسسه دارالهجرة، چ۲، 1414ق.
36.    قائمی‌نیا، علیرضا، معناشناسی(۱)، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1399.
37.    قرشی، علی‌اکبر، قاموس قرآن، ج1و4، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ۱، 1371.
38.    محلى، محمد بن احمد، تفسیر الجلالین، ج1، بیروت: مؤسسة النور للمطبوعات، چ۱، 1416ق.
39.    مطرّزی، ابوالفتح ناصر بن عبدالسید، المغرب فى ترتیب المعرّب، بیروت: دارالکتب العربیة، بی‌تا.
40.    مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج21، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ۱۰، 1371.

  • تاریخ دریافت 12 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 11 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 11 دی 1403