دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

وظایف حکومت اسلامی در تأمین امنیت روانی جامعه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه آزاد نجف آباد
2 عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد
3 محمدعلی حیدری ، استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی ، واحد نجف آباد ، دانشگاه آزاد اسلامی ، نجف آباد ، ایران
چکیده
امنیّت روانی به معنای حفظ جان، مال، آبرو و موقعیّت‌های اجتماعی و خانوادگی فرد از ناحیه خطرات، تهدیدها و عوامل بیرونی می باشد. هرگونه تهدیدی نسبت به امنیّت روانی جامعه به معنای تهدید سلامت جامعه و متلاشی شدن هم‎گرایی و انسجام و مسیر پیشرفت آن محسوب می‌شود. پرسش مهم این است که حکومت اسلامی چه وظیفه‎ای برای حق برخورداری شهروندان از امنیت روانی بر عهده دارد؟
در این نوشتار که به‎صورت توصیفی ـ تحلیلی نگارش یافته، با بررسی برخی آیات، روایات و مستندات فقهی مرتبط با امنیت روانی و با اشاره به راهکارها و بسترهایی که برای ایجاد امنیّت روانی مورد توجّه شارع حکیم بوده است، مدیریّت و تدبیر امور مختلف، حفظ امنیّت ساختار حکومت، ایجاد امنیّت برای نهادها، ارزش‌ها و هنجارها، فرهنگ و اعتقادات و باورها و ایدئولوژی حاکم بر نظام و اجتماع و حفاظت و صیانت آن‌ها از هرگونه تعرّض و تعدّی، از جمله وظایف حکومت اسلامی در قبال تأمین و حفظ امنیّت روانی جامعه قلمداد شده است.  
کلیدواژه‌ها

1.    قرآن کریم.
2.    نهج البلاغه.
3.    ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، ج1، قم: مکتب الاعلام الاسلامی‏، بی‌تا.
4.    ابن منظور، محمّد‏، لسان العرب، ج13، بیروت: دار صادر، چ3، بی‌تا.
5.    اردبیلی، احمد، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح إرشاد الأذهان‌، ج7و12، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین، 1403ق.
6.    اسکندری، مصطفی، «ماهیّت و اهمّیت حریم خصوصی»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی حکومت ‌اسلامی، ش58، 1389.
7.    اسماعیلی، محسن، «امنیّت و شریعت(نظم عمومی در قواعد و احکام فقهی)»، فصلنامه کتاب نقد، ش14و15، 1379.
8.    امام خمینی، سیّدروح‌الله، تحریر الوسیلة‌، ج2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1384.
9.    امام خمینی، سیّدروح‌الله، تحریر الوسیلة‌، مترجم: علی اسلامی، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامی، وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ21، 1425ق.
10.    امام خمینی، سیّدروح‌الله، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، چ12، 1381.
11.    امام خمینی، سیّدروح‌الله، ولایت فقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، چ12، 1423ق.
12.    امام خمینى‏، سیّدروح‌الله، صحیفه امام، ج17، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1378.
13.    امام خمینى، سیّدروح‌الله، کتاب البیع‌، ج2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، 1421ق. 
14.    انصاری، باقر، حقوق حریم خصوصی، تهران: انتشارات سمت، چ3، 1391.
15.    بحرانى، آل عصفور، یوسف بن احمد بن ابراهیم، الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، ج9و19، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1405ق‌.
16.    تهرانی، سیّدمحمّدحسین، ولایت فقیه در حکومت اسلام، ج2و3، مشهد مقدس: انتشارات علامه طباطبایی، چ2، 1421ق.
17.    جعفرى، محمّدتقى، رسائل فقهى(علامه جعفرى)، تهران: مؤسسة منشورات کرامت، 1419ق.
18.    حسینی بهشتی، سیّدمحمّد، بانکداری، ربا و قوانین مالی اسلام، تهران: بنیاد نشر آثار و اندیشه‏هاى شهید آیة‏الله دکتر بهشتى، چ2، 1387.
19.    راغب اصفهانى، حسین، مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دارالقلم، بی‌تا.
20.    رحمت‌اللهی، حسین، «امنیت سیاسی افراد و مرجع آن در فقه امامیه»، مجله حقوق‌ اسلامی، ش44، 1394.
21.    دری نجف آبادی، قربانعلی، «مبارزه با فساد در حکومت علوی7»، مجله حکومت اسلامی، ش17، 1379.
22.    سروش محلاتی، محمد، مبانی حریم خصوصی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1393.
23.    شاملو، سعید، بهداشت روانی، تهران: رشد، چ13، 1378.
24.    شاهرودی، سیّدمحمود، بایسته‌هاى فقه جزا‌، تهران: نشر میزان، نشر دادگستر، 1419ق.
25.    شهید ثانی، زین الدین بن علی بن احمد عاملی، الروضة البهیة، ج‎1و2، قم: انتشارات داوری، 1410ق.
26.    شهید ثانی، زین الدین بن علی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، ج‎1، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1415ق.
27.    طوسی، محمّد، التبیان فی تفسیر القرآن، ج6، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏، بی‌تا.
28.    عمید زنجانی، عباس، فقه سیاسى‌، ج1، تهران: امیر کبیر‌، چ4، 1421ق.  
29.    عمید، حسن، فرهنگ عمید، تهران: امیرکبیر، چ29، 1383.
30.    فخار طوسی، جواد، حقوق متهمان (مبانی فقهی و حقوقی)، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ ‌اسلامی، 1391.
31.    قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
32.    کلینى، محمّد بن یعقوب‏، الکافی(ط- الإسلامیة)، ج4و8، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چ4، 1407ق.
33.    گرجی، ابراهیم و‌ هاشمیان، مسعود، «تحلیل تطبیقی مولّفه‌های امنیّت اقتصادی در ایران»، مجلّه علوم سیاسی، ش29، 1386.
34.    ماندل، رابرت، چهره متغیر امنیت ملی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1377.
35.    محمّدی ری‌شهری، محمّد، میزان الحکمة، ج2، قم: انتشارات مؤسسه علمی ـ فرهنگی دارالحدیث، 1389.
36.    مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج19، تهران: انتشارات صدرا، 1386.
37.    مطهرى، مرتضی، مسأله ربا، قم: انتشارات صدرا، چ9، 1377.
38.    مطهرى، مرتضی، یادداشت‌هاى استاد مطهرى، قم: انتشارات صدرا، 1383.
39.    مکارم شیرازی، ناصر، انوار الفقاهة، کتاب النکاح، ج1، قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابی طالب7، 1427ق.
40.    مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج14، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ38، 1387.
41.    مکارم شیرازى، ناصر، تعزیر و گستره آن، قم: انتشارات مدرسة الإمام علی بن أبی طالب7، 1425ق.
42.    مکارم شیرازى، ناصر، بحوث فقهیة‌ هامة‌، قم: مدرسة الامام على بن ابى طالب7، 1422ق.
43.    ملک‌افضلی، محسن، «آثار قاعدة حفظ نظام» مجلّه حکومت اسلامی، سال پانزدهم، ش58، زمستان1389.
44.    منتظری، حسینعلی، حکومت دینی و حقوق انسان، قم: ارغوان دانش، 1429ق.
45.    موسوی اردبیلی، سیّدعبدالکریم، فقه الحدود و التعزیرات‌، ج1و3، قم: مؤسسة النشر لجامعة المفید;، چ2، 1427ق‌.
46.    موسوی خلخالى، سیدمحمدمهدى، حاکمیت در اسلام یا ولایت فقیه، مترجم، جعفر الهادی، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1422ق.
47.    نجفی، محمّدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، ج4، 11، 21، 24، 30، 31و34، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‌، چ7، 1404ق.
48.    همدانی، محمّدعلی و حسنی، محمود، «ساز و کارهای تأمین امنیّت روانی خانواده با نگاه به منابع فقهی و روان‌شناسی»، مجلّه معرفت، ش10، 1400.

  • تاریخ دریافت 19 آذر 1402
  • تاریخ بازنگری 19 اسفند 1402
  • تاریخ پذیرش 19 اسفند 1402