دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

دیپلماسی رسانه ای با تأکید بر دیدگاه های مقام معظم رهبری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشگاه فرهنگیان
چکیده
دیپلماسی رسانه ای یکی از ابزارهای مؤثر قدرت نرم، در برقراری ارتباطات و تعاملات پایدار و هدفمند با سایر ملت ها و افکار عمومی است. باتوجه به اهداف فراملی انقلاب اسلامی در قانون اساسی و اندیشه امامین انقلاب، دیپلماسی رسانه ای در بعد ایجابی می-تواند نقش مهمی در تبیین ارزش های اسلامی و پیام انقلاب از طریق گفتمان سازی اقناع بخشی و مدیریت تصویر در میان مخاطبان خارجی به ویژه جوامع اسلامی ایفا نماید و در بعد سلبی، در تقابل با تهاجم خبری، کژتابی و تبلیغات منفی دشمنان اسلام، انقلاب و ایران، با راهبردی فعال در عرصه تحلیل شبکه ای و تحلیل گفتمان، به آگاهی بخشی و روشن گری بپردازد و بر ادراک و برداشت مثبت مردمان دیگر کشورها از هویت و جایگاه جمهوری اسلامی ایران تأثیرگذار باشد. این مقاله در پاسخ به سؤال اصلی که«ابعاد و حیطه های دیپلماسی رسانه ای با تأکید بر دیدگاه های مقام معظم رهبری کدام است؟» این پیش فرض مورد آزمون قرار گرفت که مقام معظم رهبری(مدظله العالی)، به عنوان یکی از محرّک های اصلی در چارچوب نظری الگوی حرکت، از نقش مهمی در ارائه راه کارهای بینشی، گرایشی و کنشی در گسترش قدرت نرم و مدیریت جنگ نرم در عرصه های اندیشه پردازی، جریان سازی، شبکه سازی و الگوسازی برخوردار است.   
کلیدواژه‌ها

1.    قرآن کریم.
2.    آجیلی، هادی، صورت‌بندی گفتمان اسلامی در روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1389.
3.    اچ گاس، رابرت و اس سیتر، جان، اعتبار و دیپلماسی عمومی، (در کتاب مرجع دیپلماسی عمومی)، ترجمه روح الله طالبی آرانی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1390.
4.    اصغری‌ راد، جواد، درآمدی بر دیپلماسی عمومی، تهران: انتشارات مرکز پژوهشی آموزشی کوثر، 1390.
5.    افتخاری، اصغر و راجی، محمدهادی، «بازاریابی سیاسی صدور انقلاب اسلامی»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال هفتم، ش22، 1396.
6.    افتخاری، اصغر، جنگ‌های نرم؛ شناسایی عرصه‌های نوین دفاع؛ در محمود عسگری، مجموع مقالات جنگ نرم در عرصه دفاع ملی(ابعاد نظری و کاربردی)، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1390.
7.    افسرده، عطاء‌الله؛ جلال‌پور، شیوا؛ عامری ‌گلستانی، حامد و محقق‌نیا، حامد، «گفتمان انقلاب اسلامی و ترسیم الگوی بدیل برای دولت»، فصلنامه سپهر سیاست، سال ششم، ش20، 1398.
8.    افضلی، رسول؛ بدیعی ازنداهی، مرجان؛ ذکی، یاشار و کیانی، وحید، «عناصر و مؤلفه‌های قلمروسازی گفتمانی در ژئوپلیتیک انتقادی»، پژوهش‌های جغرافیای انسانی، دوره چهل و هفتم، ش3، 1394. 
9.    برزگر، ابراهیم، نظریه‌های بازتاب جهانی انقلاب اسلامی ایران، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، چ2، 1394.
10.    بشیر، حسن، دیپلماسی عمومی؛ سیاست‌ها و برنامه‌های جهانی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1395.
11.    بشیر، حسن، مبانی نظری بیداری اسلامی از نگاه امام خمینی; و آیة‌الله خامنه‌ای، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7 و پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، 1394.
12.    بهرامی، علیرضا، دیپلماسی رسانه: نقش سیاست خارجی در نحوه انعکاس خبرهای دیگر کشورها، تهران: انتشارات آرادمان، 1396.
13.    جمشیدیها، غلامرضا و محمدی، سبحان، «بایستگی «مقاومت فعال» در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران (الگوی کنش ایرانی ـ اسلامی در سیاست خارجی)»، فصلنامه راهبرد، دوره سیم، ش98، 1400.
14.    حاجی‌پور، حسین و صادقی، هادی، «نقش دولت اسلامی در اقناع افکار عمومی با تأکید بر الگوی اخلاقی رسانه‌ها»، فصلنامه سیاست متعالیه، سال نهم، ش32، 1400.
15.    حجازی، سیدمحمدکاظم و رحیمی، حسن، «انطباق‌پذیری سیاست خارجی دولت‌های پس از دفاع مقدس با اصول و اررزش‌های انقلاب اسلامی(با تأکید بر اصول استکبارستیزی، هم‎گرایی اسلامی و منزلت‌گرایی)»، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، سال ششم، ش21، 1396.  
16.    حقیقت، سیدصادق، مبانی، اصول و اهداف سیاست خارجی دولت اسلامی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، چ2، 1386. 
17.    خامنه‌ای، سیدعلی، دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیة‌الله‌العظمی خامنه‌ای: (http://farsi.khamenei.ir).
18.    خرازی ‌آذر، زهرا، «درک مفهوم دیپلماسی رسانه‌ای: رسانه‌ها به مثابه بازیگران نوین دیپلماتیک»، فصلنامه علوم سیاسی، سال یازدهم، ش32، 1394.
19.    خواجه‌سروی، غلامرضا و بیات، مرتضی، «سیاست‌گذاری رسانه مطلوب در جمهوری اسلامی ایران»، دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال بیست و چهارم، ش2(پیاپی 52)، 1396.
20.    خوانساری، محمد، دوره مختصر منطق صوری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چ18، 1385.
21.    دهشیری، محمدرضا، «انقلاب اسلامی و جهانی‌شدن؛ از نظریه تا عمل»، فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، ش14، ص1396. 
22.    دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال و رادفر، فیروزه، «الگوی صدور انقلاب در سیاست خارجی دولت نهم»، فصلنامه دانش سیاسی، سال پنجم، ش1، 1388.
23.    دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران: سمت، چ5، 1392.
24.    زابلی‌زاده، اردشیر؛ میناوندچال، محمدقلی و برومندان، فریبا، «سواد رسانه‌ای و شهروندان طراز تمدن نوین اسلامی»، فصلنامه پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی اسلامی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین7، سال هفتم، ش15، 1396.
25.    زارع‌ساری، علیرضا و وقوفی، امید، «تصویر مطلوب رسانه تراز تمدن نوین اسلامی از منظر آیة‌الله خامنه‌ای»، نشریه علمی آینده‌پژوهی انقلاب اسلامی، سال دوم، ش4، 1400.
26.    ساروخانی، باقر؛ شکربیگی، عالیه و آقایی، مریم، جامعه‌شناسی ارتباطات در جهان معاصر، تهران: انتشارات بهمن برنا، چ2، 1397.
27.    سعیدیان، سعید و زارعی، غفار، «نقش رسانه‌های جمعی در ساختن نگرشی نوین از هویت انقلاب اسلامی با تأکید بر آراء آیةالله خامنه‌ای»، فصلنامه رهیافت انقلاب اسلامی، ش50، 1399.
28.    شکیب، سیدمحمدعلی؛ باهنر، ناصر؛ بنی‌هاشمی، سیدمحسن و علیشیری، بهرام، «جایگاه رسانه‌های جدید در سیاست‌های اعلامی و اجرایی وزارت آموزش و پرورش جمهوری اسلامی ایران: مورد مطالعه فضای مجازی»، دو فصلنامه علمی دین و ارتباطات، سال بیست و هشتم، ش1(پیاپی 59)، 1400.
29.    شیرودی، محمدسجاد و صدرا، علیرضا، «جهانی‌گرایی، فضای مجازی و قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه مطالعات آسیای جنوب غربی، سال دوم، ش7، 1398.
30.    شیرودی، مرتضی؛ پورطاهر، محمدتقی، «انقلاب مستمر؛ راهبردی در تحقق بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی»، فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی، سال نهم، ویژه‌نامه بیانیه گام دوم، 1399. 
31.    صادق‌زاده، محمدعلی و دیگران، «نقش رهبری نظام در کارآمدی دیپلماسی عمومی از طریق مدیریت تصویر»، فصلنامه مطالعات قدرت نرم، سال یازدهم، ش1(پیاپی24)، 1400.
32.    صلواتیان، سیاوش؛ هرمزی‌زاده، محمدعلی و شهبازی‌سلطانی، محمد)، «شناسایی و رتبه‌بندی ویژگی‌های کلیدی مدیر جهادی رسانه»، دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال بیست و سوم، ش2(پیاپی50)، 1395.
33.    فیاضی، سیدمحمدرضا؛ صلواتیان، سیاوش و رزم‌جو، علی‌اکبر، «طراحی الگوی فرآیند مدیریت تصویر در صدا و سیما»، دو فصلنامه علمی دین و ارتباطات، سال بیست و ششم، ش2(پیاپی56)، 1396.
34.    قادری کنگاوری، روح‌الله، مقاومت و دیپلماسی نهضتی؛ تحولات، فرصت‌ها و چالش‌ها، تهران: انتشارات دانشگاه جامع امام حسین7، 1398.
35.    قاسمی، بهزاد، «الگوی مقاومت اسلامی؛ مطالعه بیانات مقام معظم رهبری»، فصلنامه پاسداری فرهنگی انقلاب اسلامی دانشکده علوم انسانی اسلامی و قدرت نرم دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین7، سال دهم، ش21، 1399.
36.    قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
37.    گیلبوآ، ایتان، ارتباطات جهانی و سیاست خارجی، ترجمه حسام‌الدین آشنا و محمدصادق اسماعیلی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، چ2، 1396.
38.    لک‌زایی، رضا، الگوی مقاومت در اندیشه رهبر معظم انقلاب حضرت آیة‌الله العظمی خامنه‌ای(مدظله‌العالی)، در مجموعه آثار علمی همایش بین‌المللی بیانیه گام دوم انقلاب و جهان اسلام، قم: انتشارات بوستان کتاب، 1399.
39.    متولی، کاظم، افکار عمومی و شیوه‌های اقناع، تهران: انتشارات بهجت، 1384. 
40.    مجیدی، حسن و نیک‌ملکی، محمد، «بررسی ارزش‌های دینی در اخبار دینی شبکه‌های سیما در سال 1388»، دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال نوزدهم، ش2، 1391.
41.    محمدی، منوچهر، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران: اصول و مسایل، تهران: انتشارات دادگستر، چ6، 1391.
42.    محمدی، منوچهر، مؤلفه‌های قدرت در جمهوری اسلامی ایران، تهران: انتشارات خبرگزاری فارس، 1396. 
43.    مصلی‌نژاد، عباس، «هویت‌یابی شیعیان و ژئوپلیتیک نوین خاورمیانه»، فصلنامه ژئوپلیتیک، سال هشتم، ش1، 1391. 
44.    ناظمی‌ اردکانی، مهدی؛ نوروزی، محمد؛ اسکندری، علی و مهرعلی، حسین، «شناسایی ظرفیت‎های رسانه ملی در تبیین و تحقق سیاست‌های کلان نظام»، دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال بیست و یکم، ش1(پیاپی45)، 1393.
45.    نامداری، مظاهر، اصول فقه تطبیقی، تهران: انتشارات آرمان دانش، چ9، 1398.
46.    نای، جوزف اس، قدرت نرم؛ ابزارهای موفقیت در سیاست بین‌الملل، ترجمه سیدمحسن روحانی و مهدی ذوالفقاری، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، چ5، 1393.
47.    نائینی، علی‌محمد، درآمدی بر جنگ نرم از منظر رهبر معظم انقلاب؛ در محمود عسگری، مجموع مقالات جنگ نرم در عرصه دفاع ملی(ابعاد نظری و کاربردی)، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1390.
48.    هاشمیان، سیدمحمدحسین، «طراحی الگوی ارزیابی اخلاق در سازمان‌های رسانه‌ای»، دو فصلنامه علمی دین و ارتباطات، سال بیست و نهم، ش1(پیاپی61)، 1401.
49.    یزدان‌فام، محمود، دیپلماسی عمومی جمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1393.
50.    یوسفی، جواد، قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران؛ مطالعه موردی: فلسطین، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1391.

  • تاریخ دریافت 15 مرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 04 دی 1402
  • تاریخ پذیرش 04 دی 1402