1
دانش آموخته حوزه علمیه و دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه باقر العلوم
2
عضو هیات علمی گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، جمهوری اسلامی ایران
3
عضو هیات علمی گروه مطالعات سیاسی دانشگاه باقرالعلوم(ع)
چکیده
مهم ترین موضوع محوری که قوامدهنده به دیگر موضوعات در مطالعات امنیتی است، مرجع امنیت میباشد. هر یک از مکاتب امنیتی با توجه به نظام فرهنگی و ارزشی خود، بر موضوعی به عنوان مرجع امنیت تأکید میکنند. در این بین، امنیت سیاسی یکی از مهمترین ابعاد امنیت میباشد که پژوهشهایی توسط اندیشمندان اسلامی در جهت بررسی مرجع آن مبتنی بر دو رویکرد فردمحور و دولتمحور صورت گرفته است. این مقاله نیز در راستای تکمیل تحقیقات مذکور در صدد است تا بر اساس رویکرد دولتمحور، مبانی قرآنی و روایی مرجع امنیت سیاسی را در نظام امنیتی اسلام تبیین نماید. برای دستیابی به این هدف، با استفاده از روش تحلیلی ـ استنباطی و در چارچوب نظریۀ امنیت سیاسی بوزان، گزارههای قرآنی و روایی ناظر بر نمودهای سهگانه امنیت سیاسی استخراج گردید. یافتههای این مقاله مبتنی بر مؤلفههای رویکرد دولتمحور در امنیت سیاسی نشان میدهد که در قرآن کریم و روایات اسلامی گزارههایی وجود دارد که به صورت ایجابی و سلبی قواعدی را مطرح میکند که بر تقویت نمودهای سهگانۀ دولت اسلامی به عنوان مرجع امنیت سیاسی؛ یعنی ایدئولوژی اسلامی، نهادهای حکومتی اسلامی، دارالاسلام و نیز دفع و رفع هرگونه تهدید از آنها دلالت دارد.
1. قرآن کریم. 2. نهج البلاغه. 3. آل سیدغفور، سیدسجاد، «گزارههای قرآنی مرجع امنیت سیاسی افراد»، فصلنامه سیاست متعالیه، سال هشتم، ش29 ، تابستان1399. 4. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، ج1، قم: دار سید الشهداء للنشر، 1405ق. 5. ابن اثیر، عز الدین، على، أسد الغابة فى معرفة الصحابة، ج2، بیروت: دار الفکر، 1409ق. 6. ابن بابویه، محمد بن على، کمال الدین و تمام النعمة، ج1، تهران: اسلامی، 1395ق. 7. ابن بابویه، محمد بن على، من لا یحضره الفقیه، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1413ق. 8. ابن بابویه، محمد بن علی، الخصال، تحقیق علیاکبر غفاری، ج1، قم: جامعه مدرسین، 1362. 9. ابن طاووس، على بن موسى، لهوف، ترجمه حسن میر ابوطالبى، قم: دلیل ما، 1380. 10. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج1، بیروت: دار صادر، 1414ق. 11. افتخاری، اصغر، امنیت، تهران: دانشگاه امام صادق7، 1391. 12. انوری، حسن و همکاران، فرهنگ بزرگ سخن، ج1، تهران: سخن، 1382. 13. برقى، احمد بن محمد بن خالال، محاسن، ج1، قم: دار الکتب الإسلامیة، 1371ق. 14. بوزان، باری، مردم، دولتها و هراس، ترجمۀ پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1389. 15. بوزان، باری، مردم، دولتها و هراس، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1378. 16. بوزان، باری، ویور، الی و دوویلد، پاپ، چارچوبی تازه برای تحلیل امنیت، ترجمۀ علیرضا طیب، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1386. 17. بیانات مقام معظم رهبری، پایگاه اطلاعرسانی آیةالله خامنهای، دسترسی در:Khamenei.ir . 18. پاینده، ابوالقاسم، نهجالفصاحة، تهران: دنیای دانش، 1382. 19. پورحسین، مهدی، بغی و تمرد در حکومت اسلامی، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1391. 20. پورسعید، فرزاد، «مرجع امنیت در کنش گفتاری امام خمینی;»، مجموعه مقالات امام خمینی; و بنیانهای نظری امنیت در جمهوری اسلامی ایران، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1390. 21. تمیمىآمدى، عبد الواحد بن محمد، تصنیف غررالحکم و دررالکلم، قم: دفتر تبلیغات، 1366. 22. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، غررالحکم و دررالکلم، تصحیح سیدمهدی رجایی، قم: دارالکتاب الاسلامی، 1410ق. 23. جهانبزرگی، احمد، امنیت در نظام سیاسی اسلام(اصول و مؤلفهها)، تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، 1388. 24. جوهری، اسماعیل بن حماد، معجمالصحاح، بیروت: دارالمعرفة، 1429ق. 25. حاجزاده، هادی، کرمی، حامد و یغمایی، حمیدرضا، «جایگاه امنیت نظام سیاسی در فقه امامیه با تاکید بر مرجع امنیت»، فصلنامه تحقیقات بنیادین علوم انسانی، سال دوم، ش4، پاییز1395. 26. حر عاملى، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج16و17، قم: مؤسسة آل البیت:، 1409ق. 27. حییم، سلیمان، فرهنگ معاصر انگلیسی ـ فارسی، ج2، تهران: فرهنگ معاصر، 1378. 28. خامنهای، سیدعلی، رسالۀ اجوبةالاستفتائات(ترجمۀ فارسی)، تهران: امیرکبیر، شرکت چاپ و نشر بینالملل، 1383. 29. داوری اردکانی، رضا و شاکری، سیدرضا، «امنیت سیاسی در اندیشة امام خمینی;»، دانش سیاسی، سال پنجم، ش1، بهار و تابستان، 1388. 30. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، ج4، تهران: دانشگاه تهران، 1372. 31. رحمتاللهی، حسین و دیگران، «امنیت سیاسی افراد و مرجع آن در فقه امامیه»، فصلنامه حقوق اسلامی، سال دوازدهم، ش44، بهار1394. 32. سبحانی، جعفر، آشنایی با عقاید وهابیان : تاریخچه پیدایش این گروه با تجزیه و تحلیل کامل از عقاید آنان، مشهد مقدس: آستان قدس رضوی7، 1395. 33. شریعتی، روح الله، قواعد فقه سیاسی، قم: پژوهشگاه علوم فرهنگ اسلامی، 1393. 34. طبرسی، احمد بن علی، الإحتجاج على أهل اللجاج، ج2، مشهد مقدس: نشر مرتضى، 1403ق. 35. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تحقیق سیداحمد حسینی، ج1، تهران: کتابفروشی مرتضوی، 1375. 36. طوسى، ابوجعفر محمد بن الحسن، تهذیب الأحکام، ج6، تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1407ق. 37. طوسی، ابوجعفر محمد بن الحسن، النهایة، بیروت: دارالکتاب العربی، 1400ق. 38. عبداللهخانی، علی، نظریههای امنیت، تهران: مؤسسه ابرار معاصر، 1383. 39. عمید، حسن، فرهنگ فارسی عمید، ج1، تهران: امیرکبیر، 1377. 40. فراهیدی، خلیل بن احمد، ترتیب کتاب العین، ج1، قم: انتشارات اسوه، 1414ق. 41. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج1، تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، 1387. 42. قرشی بنایی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج4، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1412ق. 43. کبیر مدنى، سیدعلیخان بن احمد، ریاض السالکین فی شرح صحیفة سیّد الساجدین، ج4، قم: دفتر انتشارات اسلامى، 1409ق. 44. کافی، مجید، «هدفمندی و آرمانگرایی در سبک زندگی اسلامی»، پژوهشنامۀ سبک زندگی، سال سوم، ش5، پاییز و زمستان 1396. 45. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج5و7، تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1407ق. 46. لکزایی، نجف، «امنیت متعالیه»، فصلنامۀ سیاست متعالیه، سال دوم، ش5، تابستان 1393. 47. لکزایی، نجف، «مکتب امنیتی متعالیه با نگاهی به اندیشۀ امام خمینی;»، فصلنامۀ آفاق امنیت، سال هشتم، ش26، 1394. 48. لیثی واسطی، على بن محمد، عیون الحکم و المواعظ، قم: دار الحدیث، 1376. 49. ماندل، رابرت، چهرۀ متغیر امنیت ملی، ترجمۀ پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکدۀ مطالعات راهبردی، 1377. 50. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج23، 28و75، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1403ق. 51. مجلسی، محمدتقی، روضةالمتقین فی شرح من لایحضره الفقیه، تصحیح حسین موسوی کرمانی و علیپناه اشتهاردی، ج2و5، قم: مؤسسه فرهنگی اسلامی کوشانپور، 1406ق. 52. معین، محمد، فرهنگ فارسی، ج1، تهران، امیرکبیر، 1360. 53. مفید، محمد بن محمد، الامالی، قم: کنگره شیخ مفید، 1413ق. 54. مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج2، 3، 4، 7، 17و19، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1374. 55. نباتیان، محمداسماعیل، «مبانی فقهی نظام جمهوری اسلامی؛ امنیت سیاسی نظام اسلامی از منظر فقه شیعه»، فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی، سال سیزدهم، ش47، زمستان 1395. 56. نورى، حسین بن محمدتقى، مستدرکالوسائل و مستنبطالمسائل، ج3، قم: مؤسسة آلالبیت:، 1408ق. 57. واردی، سیدتقی، «علل و عوامل صلح امام حسن مجتبى7»، نشریه پاسدار اسلام، ش298، 1385، دسترسی در: http://ensani.ir/fa/article/138876/. 58. ویلیامز، پلدی، درآمدی بر بررسیهای امنیت، ترجمه علیرضا طیّب، تهران: امیرکبیر، 1390. 59. Wolfers, Arnold, "National Security as an Ambiguous Symbol", Political Science Quarterly, Vol. 67, No. 134, December, 1952.
نصیری,علی اصغر , لک زایی,نجف و آل غفور,سیدمحمدتقی . (1400). بررسی مبانی مرجع امنیت سیاسی در نظام امنیتی اسلام بر اساس روی کرد دولت محور. فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 26(2), 73-96.
MLA
نصیری,علی اصغر , , لک زایی,نجف , و آل غفور,سیدمحمدتقی . "بررسی مبانی مرجع امنیت سیاسی در نظام امنیتی اسلام بر اساس روی کرد دولت محور", فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 26, 2, 1400, 73-96.
HARVARD
نصیری علی اصغر, لک زایی نجف, آل غفور سیدمحمدتقی. (1400). 'بررسی مبانی مرجع امنیت سیاسی در نظام امنیتی اسلام بر اساس روی کرد دولت محور', فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 26(2), pp. 73-96.
CHICAGO
علی اصغر نصیری, نجف لک زایی و سیدمحمدتقی آل غفور, "بررسی مبانی مرجع امنیت سیاسی در نظام امنیتی اسلام بر اساس روی کرد دولت محور," فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی, 26 2 (1400): 73-96,
VANCOUVER
نصیری علی اصغر, لک زایی نجف, آل غفور سیدمحمدتقی. بررسی مبانی مرجع امنیت سیاسی در نظام امنیتی اسلام بر اساس روی کرد دولت محور. حکومت اسلامی, 1400; 26(2): 73-96.