دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی" />

تقویت حکومت اسلامی بر اساس مؤلفه‌های قرآنی در اندیشه سیاسی آیةالله خامنه‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته حوزه علمیه قم و عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

چکیده

جامعه انسانی به حکومت نیاز دارد. در متون اسلامی نیز بر ضرورت تشکیل حکومت اسلامی تأکید شده است. با بررسی قرآن کریم می­توان به راه­کارهای تقویت حکومت اسلامی دست یافت. هدف از این مقاله استخراج مؤلفه‌های قرآنی تأثیرگذار بر تقویت حکومت اسلامی است. تحقیق نشان می­دهد فرهنگ و مدیریت جهادی مؤلفه‌های قرآنی تأثیرگذار در تقویت حکومت اسلامی هستند که در بنیان­های فکری مقام معظم رهبری نیز جایگاه ویژه‌ای دارند.
 
سؤال اصلی مقاله این است که: «در سپهر اندیشه مقام معظم رهبری، راه­کارهای قرآنی تقویت حکومت اسلامی چیست؟».
 
 از بررسی آیات قرآن کریم و دیدگاه­های مقام معظم رهبری در می­یابیم برای تقویت حکومت اسلامی، باید به فرهنگ و مدیریت جهادی و مؤلفه‎های آن توجه شود. فرهنگ جهادی در مؤلفه­های خدامحوری، ولایت­پذیری و اخلاق‎مداری تبلور می­یابد؛ چنان­که مدیریت جهادی با مؤلفه‎های دشمن­شناسی، تعاون، خدمت­گزاری، خستگی­ناپذیری و سرعت عمل تحقق می‎یابد. این پژوهش به لحاظ نوع تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی است.

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم.
2. نهج البلاغه.
3. آلوسی، روح المعانى، به کوشش عبدالباری، ج5، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1415ق.
4. آمدی، عبدالواحد، غررالحکم، قم: انتشارات دفتر تبلیغات، 1366.
5. ابن ابی جمهور، عوالی‏اللآلی، به کوشش عراقی، ج4، قم: سیدالشهداء، 1403ق.
6. ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، به کوشش القاضی، ج3، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1407ق.
7. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج7، بیروت: دار صادر، 1414ق.
8. ارسطو، طالیس، السیاسة، ترجمه احمد لطفی السید، مصر: الدار القومیة للطباعة و النشر، 2008م.
9. افلاطون، جمهوری، ترجمه محمدحسن لطفی، تهران: چاپ‌خانه خورشید، 1353.
10. پورسعید، سید مسعود و شاه‌محمدی، محمد، «طراحی الگوی جهاد علمی از دیدگاه مقام معظم رهبری(دامت‌برکاته)»، مدیریت اسلامی، ش13، 1395.
11. جعفری، محمدتقی، ترجمه و تفسیر نهج البلاغه، ج16، تهران: فرهنگ اسلامی، 1362.
12. جولیوس گولد، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه: گروهی از مترجمان، به کوشش زاهدی، تهران: مازیار، 1384.
13. خامنه‌ای، سیدعلی، حوزه و روحانیت در آئینه رهنمودهای مقام معظم رهبری، ج1، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1375.
14. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با جمعی از کشاورزان، 14/10/1382.
15. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با بسیجیان کرمانشاه، 22/7/1390.
16. خامنه‌ای، سیدعلی، سخنرانی در دیدار با مردم قم، 19/10/1394.
17. خامنه‌ای، سیدعلی، سخنرانی در دیدار با جوانان خراسان شمالی، 23/7/1391.
18. خامنه‌ای، سیدعلی، پیام نوروزی به مناسبت آغاز سال1393، 29/12/1392.
19. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با جمعی از کشاورزان، 14/10/1382.
20. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مسؤولان نظام، 27/9/1395.
21. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت، 6/6/1392.
22. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در آغاز درس خارج فقه، 20/6/1373.
23. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با شهردار و اعضای شورای اسلامی شهر تهران، 23/10/1392.
24. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار رؤسای دانشگاه‌ها، پژوهش‌گاه‌ها، مراکز رشد پارک‎های علم و فناوری، 20/8/1394.
25. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با رئیس جمهور و اعضای هیأت دولت، 6/6/1385.
26. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در مراسم بیعت فضلا و طلاب حوزه علمیه مشهد، 20/4/1368.
27. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با بسیجیان استان قم، 2/8/1389.
28. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از بسیجیان، 5/9/1376.
29. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در حرم مطهر رضوی7، 1/1/1390.
30. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مردم پاکدشت، 10/11/1383.
31. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از اساتید دانشگاه، 29/3/1395.
32. خامنه‌ای، سیدعلی، دیدار شهردار و اعضای شورای اسلامی شهر تهران، 23/10/1392.
33. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با مردم آذربایجان شرقی، 29/11/1396.
34. خامنه‌ای، سیدعلی، سخنرانی در اجتماع زائران و مجاوران حرم مطهری رضوی7، 1/1/1396.
35. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار با دانشجویان، 11/4/1393
36. خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان، 12/4/1395.
37. دهخدا، علی اکبر و دیگران، لغت نامه، ج1و24، تهران: مؤسسه لغت نامه و دانشگاه تهران، 1373.
38. راغب اصفهانی، مفردات، به کوشش صفوان داودی، دمشق: دار القلم، 1412ق.
39. رفیق العجم، مصطلحات التصوف الاسلامی، بیروت: مکتبة لبنان ناشرون، 1999م.
40. روح‌الامینی، محمود، زمینه فرهنگ شناسی: تالیفی در انسان شناسی فرهنگی و مردم شناسی، تهران: عطار، 1368.
41. روحانی، سید محمد صادق، فقه الصادق7، ج13، قم: دار الکتاب، 1413ق.
42. سمهودی، علی‌ بن عبدالله، وفاءالوفاء باخبار دارالمصطفی، ج1، شعبه عربستان: مؤسسة الفرقان، 1422ق.
43. شعیری، محمد بن محمد، جامع الأخبار، قم: انتشارات رضی، 1363.
44. شهید ثانی، زین الدین جبعی عاملی، الروضة البهیّة فى‏ شرح‏ اللمعة الدمشقیة، ج2، قم: مکتبة الداورى، 1410ق.
45. صالحی شامی، محمد بن یوسف، سبل‌الهدی، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، ج3، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1414ق.
46. صدوق، الامالی، قم: البعثة، 1417ق.
47. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان، ج1و5، قم: انتشارات اسلامی، 1417ق.
48. طبرسی، مجمع البیان، به کوشش گروهی از علماء، ج3، بیروت: اعلمی، 1415ق.
49. طریحی، فخر الدین محمد بن علی، مجمع البحرین، به کوشش الحسینی، ج4، تهران: انتشارات مرتضویة، 1362.
50. فرهی، علی، سنجقی، محمدابراهیم؛ سلطانی، محمدرضا و محمدیان، یدالله؛ «طراحی الگوی فرهنگ جهادی یکی از نهادهای انقلاب اسلامی»، پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، ش24، 1395.
51. قرشی، علی اکبر، قاموس قرآن، ج2، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1371.
52. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، به کوشش غفاری، ج1و5، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1367.
53. گرگانی، تقی، «نقش‌ها، وظایف و ویژگی‌های مدیر در آیینه مدیریت قرآن با نگرشی بر جزءهای 7 تا 9 قرآن کریم و تأسی از نهج البلاغه»، فصلنامه تحقیقات مدیریت آموزشی، ش7، 1390.
54. متقی هندی، علاءالدین علی بن حسام الدین بن قاضی، کنز العمال، به کوشش السقاء، ج4، بیروت: الرسالة، 1401ق.
55. مجلسى، محمدباقر، بحارالانوار، ج65، 67، 70، 71، 72، 74و75، بیروت: دار احیاء التراث العربى، 1403ق.
56. محمودی بختیاری، علیقلی، زمینه فرهنگ و تمدن ایران، تهران: پاژنگ، ۱۳۶۸.
57. مشکینی، علی، مصطلحات الفقه، قم: الهادی، 1379.
58. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، ج3، تهران: انتشارات صدرا، 1382.
59. معین، محمد، فرهنگ معین، ج1و2، تهران: کتاب راه نو، 1381.
60. مکارم شیرازی و دیگران، تفسیر نمونه، ج4و14، تهران: دار الکتب الاسلامیة، 1375.
61. موسوی شفتی، اسدالله بن محمدباقر، الامامة، اصفهان: مکتبة مسجد سید اصفهان، 1411ق.
62. میبدی، رشیدالدین احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1371.
63. نجفی، جواهر الکلام، به کوشش قوچانی و دیگران، ج21، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1362.
64. نراقى، احمد بن محمد، معراج السعادة‏، قم: انتشارات هجرت، 1387.
65. همتی، همایون، سنت و سیاست در اسلام، تهران: انتشارات آوای نور، 1373.