The relation between man and God and, therefore, the relation between man and the society in which he lives is the most important human relation which constitutes a large portion of his beliefs, conducts and functions during his life. The Prophetic society or the last religious and social paradigm of humanity has taken form under the direct guidance of God and has passed through four stages of development according to the verse 29 in Sura al-FatÎ,: [ Like a tillage] sending out shoots, being built up, growing stout and settling on their stalks. Given the fact the guidance and training of human beings as well as building models for a Prophetic society are the main aims perused by the Holy Qur’Án, the Holy Qur’Án has provided people with certain guidelines to form such a society and paved the way for its progress and passed it safely through perilous roads by timely diagnosis of problematic situations. In the meantime, Sura al-Baqarah as the first Medinan Sura, in a period of strengthening the Prophetic society, has played its role in the third stage of growing stout. Considering the particular circumstance surrounding the Prophet Muhammad’s arrival in Medina, the official formation of society, and the drawing up of divine laws are determined by the revelation of the Sura al-Baqarah. In this Sura, the great emphasis is placed on the believers’ faithful adherence to the divine covenants while mentioning certain instances of violations of covenants and agreements in earlier times. The integrity and strength of the newly-established religious society and the believers’ successful efforts in improving social relations on the one hand and the non-existence of violations of communal agreements and breach of contracts as a social pathology or the most important harm inflicted on the Prophetic society in the third period of its formation is taken to be conditioned on the extent to which the individuals in that society adhered to the divine covenant.
1. قرآن کریم. 2. آشوری، داریوش، دانشنامه سیاسی، ج11، تهران: مروارید، 1384. 3. آقایی، محمدرضا، «آسیب شناسی جامعه دینی و نقش حکومت در آسیب زایی از آن از منظر نهج البلاغه»، فصلنامه معرفت، ، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، ش51، اسفند1380. 4. ابن اثیر، ابی الحسن علیبنابیالکرم، الکامل فی التاریخ، ج1، بیروت: دار صادر، 1385ق. 5. ابن ادریس، عبدالله عبدالعزیز، جامعه مدینه در عصر نبوی، ترجمه شهلا بختیاری، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و سمت، 1392. 6. ابن قتیبه، عبداللهبنمسلم، تفسیر غریب القرآن، بیروت: مکتبة الهلال، بیتا. 7. ابن قرناس، احسن القصص تاریخ الاسلام کما ورد من المصدر مع ترتیب السور حسب النزول، بیروت: منشورات الجمل، 2010م. 8. ابن کثیر، ابوالفداء اسماعیل، البدایة و النهایة، تحقیق علی شیری، ج2، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1408ق. 9. ابن عاشور، محمدبنالطاهر، التحریر و التنویر، ج12، بیجا: مؤسسة التاریخ، بیتا. 10. ابن منظور، محمدبنمکرم، لسان العرب، ج3و7، بیروت: دار صادر، 1414ق. 11. ابن هشام، ابو محمد عبدالملکبنهشامبنایوب حمیری، السیرة النبویة، تحقیق محمد محی الدین عبدالحمید، ج2، قاهره: مکتبة محمد صبیح علی و اولاده، 1383ق. 12. العلی، صالح احمد، دولت رسول خدا9، ترجمه هادی انصاری، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1391. 13. انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، ج1، 3، 4و5، تهران: انتشارات سخن، 1381. 14. بختیاری، شهلا، «راهبردهایی برای مقابله با هنجار شکنی در عهد نبوی»، فصلنامه تاریخ اسلام و ایران، تهران: جامعه الزهراء3، ش51، 1390. 15. برزگر، ابراهیم، تاریخ تحول دولت در اسلام و ایران، تهران: سمت، 1392. 16. بهجت پور، عبدالکریم، تفسیر به ترتیب نزول؛ مبانی، اصول، فوائد و قوائد، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1393. 17. ---------------، همگام با وحی، ج1، قم: مؤسسه تمهید، 1390. 18. ---------------، شناختنامه تنزیلی سورههای قرآن کریم، قم: موسسه تمهید، 1394. 19. بهرامیان، علی، اوس و خزرج، دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج1، تهران: مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، 1367. 20. الجابری، محمدعابد، فهم القرآن الحکیم التفسیر الواضح حسب ترتیب النزول، بیروت: مرکز الدراسات الوحدة العربیة، 2008م. 21. جرجانی، ابوالمحاسن حسینبنحسن، جلاء الاذهان و جلاء الاحزان، تهران: دانشگاه تهران: 1377. 22. حمیدالله، محمد، مجموعة الوثائق السیاسیة للعهد النبوی و الخلافة الراشدة، بیروت: دارالنفائس، 1407ق. 23. حییّم، سلیمان، فرهنگ معاصر انگلیسی فارسی، تهران: فرهنگ معاصر، 1385. 24. دروزه، محمدعزّت، سیرة الرسول صور مقتبسة من القرآن الکریم، بیروت: المکتبة العصریة، بیتا. 25. دروزه، محمد عزت، تفسیر الحدیث، ج8، قاهره: دار احیاء الکتب العربیه، 1383ق. 26. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، ج1و11، تهران: دانشگاه تهران، 1377. 27. راغب اصفهانی، حسینبنمحمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق صفوان عدنان داودی، دمشق: دارالعلم دارالشامیة، 1412ق. 28. رجبی و دیگران، محمود، تاریخ تفکر اجتماعی در اسلام، تهران: سمت، 1390. 29. ساروخانی، باقر، دائرة المعارف علوم اجتماعی، ج2، تهران: کیهان، 1380. 30. سید قطب، سیدبنقطببنابراهیم شاذلی، فی ظلال القرآن، ج6، بیروت ـ قاهره: دارالشرق، چ17، 1412ق. 31. شریف، احمد ابراهیم، مکة و المدینة فی الجاهلیة و عهد النبوی، قاهره: دارالفکر العربی، بیتا. 32. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج9و19، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417ق. 33. طبرسی، فضلبنحسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج9، تهران: ناصر خسرو، 1372. 34. طریحی، فخرالدین، مجمع البحرین، تحقیق سیداحمد حسینی، ج4، تهران: کتابفروشی مرتضوی، 1375. 35. طوسی، محمدبنحسن، التبیان فی تفسیر القرآن، ج9، بیروت: دار احیاء التراث العربی، بیتا. 36. غرایاق زندی، داود، «مفهوم امنیت در قالب گونههای مختلف دولت، قبیله، دولت ـ شهر، امپراتوری»، فصلنامه مطالعات راهبردی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، ش42، 1387. 37. فارابی، ابونصر، فصول متنزعة، تحقیق و تعلیق فوزی متری نجّار، تهران: مکتبة ابوزهراء، 1364. 38. فارسی، جلالالدین، پیامبری و انقلاب، تهران: انجام کتاب، 1361. 39. -------------، پیامبری و جهاد، تهران: انجام کتاب، 1363. 40. -------------، پیامبری و حکومت، تهران: انجام کتاب، 1369. 41. -------------، «انقلاب اسلامی و دولت وحیانی نبوی؛ مسیر تکامل دولت و قانون اساسی برای تحقق تام ولایت نبوی»، ماهنامه سوره اندیشه، تهران: حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، ش48و49، 1389. 42. فراهیدی، خلیلبناحمد، کتاب العین، ج1و6، قم: هجرت، 1410ق. 43. فیرحی، داود، نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران: دانشگاه باقر العلوم7 و سازمان سمت، 1393. 44. قرشی، باقر شریف، النظام السیاسی فی الاسلام، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات، 1398ق. 45. قرشی، سیدعلیاکبر، قاموس قرآن، ج4، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1371. 46. کلینی، محمدبنیعقوببناسحاق، الکافی، ج8، تحقیق و تصحیح علیاکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1407ق. 47. مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از نگاه قرآن، تهران: شرکت چاپ و نشر بین الملل، 1391. 48. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج7و8، تهران: بنگاه نشر و ترجمه کتاب، 1360. 49. معین، محمد، فرهنگ فارسی، ج1، 2، 3، تهران: امیرکبیر، 1380. 50. مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، ج1، 22، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1374. 51. المیدانی، عبدالرحمن حسن حبنکه، معارج التفکر و دقائق التدبر، دمشق، دارالقلم، 1420ق. 52. ناس، جان بایر، تاریخ جامع ادیان، ترجمه علی اصغر حکمت، تهران: شرکت انتشارات علمی فرهنگی، 1382. 53. نیازمند، سیدرضا، شرحی بر قرآن به ترتیب نزول آیات، اصفهان: بنی هاشم، 1390. 54. واحدی، علیبناحمد، اسباب نزول القرآن، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1411ق. 55. یعقوبی، احمدابنواضح، تاریخ الیعقوبی، ج1، بیروت: دارصادر، بیتا. 56. یوسفی غروی، محمدهادی، موسوعة التاریخ الاسلامی، ج1، قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1417ق.
