Islamic Government

Islamic Government

Fiqhi Rules of Refining Cyberspace in the Legal System of the Islamic Republic of Iran

Document Type : Original Article

Authors
Sayyed ‘Alireḍā Ṭabāṭabāī
Muhammad Ali Layālī
Abstract
Refining cyberspace means purifying, filtering, and making safe cyberspace. The aim is to create restriction to or prevent having access to a discourse, a dramatic performance, or a combination of discourse and dramatic performance in cyberspace. Among those who play a role in cyberspace, the states and their policies are of great importance. As far as the states are concerned, to what extent can they play a role in refining cyberspace? 


What are the scope of attempts in refining and what are the jurisprudential rules governing the refinement of cyberspace?  


Although in the treasure of Imamiyyah fiqh, the primary principle is the principle of information and communication, the principle at issue is looked at from the religious themes. For various fiqhi rules, laying the foundations of the legal system of the Islamic Republic of Iran, indicate that the cyberspace is refined on the basis of religious themes. The main question of this research is “what are the fiqhi rules regarding the refinement of cyberspace in the legal system of the Islamic Republic of Iran?” The findings of the research consist in certain fiqhi rules such as “rule of “prohibition of detriment” or “principle of harm”, the rule of ‘the necessity of preserving the Islamic government’, the rule of ‘the prohibition of cooperation on sin’, the rule of ‘the necessity of preventing possible loss’, the rule of ‘pacta sunt servanda’ or ‘honor your contracts’, the rule of “rejection the faithless’ dominance” over the faithful. 


 
Keywords
legal principles
cyberspace
filtering
virtual space
freedom of expression
  1. قرآن کریم. 
  2. آخوند خراسانی، ملا محمدکاظم، کفایة الاصول، قم: مؤسسه آل البیت:، 1409ق. 
  3. امام خمینی، سید روح الله، تحریرالوسیلة، ج2، ترجمۀ علی اسلامى، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ21، 1425ق. 
  4. انتظاری، محمد حسن، مصاحبه دبیر شورای عالی فضای مجازی، ۷ اردیبهشت 1393، دسترسی در: www.majazi.ir. 
  5. انصاری، مرتضی بن محمد امین، المکاسب المحرمة، ج1، قم: لجنة تحقیق تراثنا الشیخ الاعظم، 1415ق. 
  6. بجنوردى، سید محمد، قواعد فقهی، ج‌2، تهران: مؤسسه عروج، چ3، 1401ق. 
  7. جلالی فراهانی، امیرحسین، «پیشگیری از جرائم رایانهای»، مجله حقوق دادگستری، ش47، تابستان 1383. 
  8. جمعی از نویسندگان، حقیقت مجازی، تهران: مرکز ملی فضای مجازی، 1395. 
  9. جمعی از نویسندگان، درسنامه فلسفه حقوق، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره)، 1388. 
  10. جوادی آملی، عبدالله، پیام همایش علمی فضای مجازی پاک بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسرا، مدیریت آرشیو اسناد و منابع، واحد تایپ، 26/11/1393. 
  11. حاجی ملامیرزایی، حامد، «تدوین الگوی خط مشی‎گذاری فضای مجازی کشور، ارائه مدل مفهومی و اعتباربخشی آن»، رساله دکتری، دانشگاه تهران (پردیس فارابی)، مهرماه 1383. 
  12. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج6و12، قم: طبع اسلامیه، بی‎تا. 
  13. حسینی، سید داود، «بازی‌های رایانهای؛ نگاهی به ویژگیها، بایدها و نبایدها»، فصلنامه رهآورد نور، ش36، پاییز 1390. 
  14. خامنه‎ای، علی، سخنرانی در تاریخ 4/9/1388، در سایت: www.khamenei.ir. 
  15. خوانسارى، موسی، منیة الطالب فی شرح المکاسب، تقریرات نائینى، تهران: المکتبة المحمدیة، 1373. 
  16. خویی، سید ابوالقاسم، أجود التقریرات، (تقریرات درس آیةالله محمدحسین نائینى)، ج1، قم: مؤسسه مطبوعات دینی، 1419ق. 
  17. دیوید، بل، درآمدی بر فرهنگ سایبر، ترجمه مسعود کوثری و حسین قمی، تهران: انتشارات جامعه شناسان، 1389. 
  18. زرشناس، شهریار، مبانی نظری غرب مدرن، تهران: انتشارات صبح، 1387. 
  19. شمس‌الدین، محمد مهدی، نظام الحکم و الادارة فی الاسلام، قم: دارالثقافة للطباعة و النشر، چ3، 1412ق. 
  20. طریحى، فخر الدین، مجمع البحرین، ج3، تهران: انتشارات کتابفروشى مرتضوى،‌ چ3، ‌1416ق‌. 
  21. عاملی، سید سعیدرضا، رویکرد دوفضایی به آسیب‌ها، جرائم، قوانین و سیاست‎های فضای مجازی، تهران: امیر کبیر، 1390. 
  22. عمید زنجانی، عباسعلی، فقه سیاسی، ج 1، 3و8، تهران: انتشارات امیر کبیر،‌ چ4، ‌1421ق. 
  23. ---------------، قواعد فقه بخش حقوق عمومی، تهران: انتشارات سمت، چ3، 1390. 
  24. فاضل لنکرانى، محمد، القواعد الفقهیة، ج1، قم: مرکز فقه الائمة الاطهار، چ4، 1434ق. 
  25. --------------، استفتا، دسترسی در: http://www.rahebehesht.org. 
  26. فیروزآبادی، مجد الدین، القاموس المحیط، ج3، بیروت: دارالعلم للجمیع، بیتا. 
  27. قاسمی، وحید، عدلی پور، صمد، کیان پور، مسعود، «تعامل در فضای مجازی شبکه‌های اجتماعی اینترنتی و تأثیر آن بر هویت دینی جوانان»، دو فصلنامه علمی ـ پژوهشی دین و ارتباطات، سال نوزدهم، ش42، پاییز و زمستان 1391. 
  28. قانع، احمد‌ علی، فقه و پیام گمراهی، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق7، 1384. 
  29. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. 
  30. قرائتی، محسن، تفسیر نور، ج2و3، تهران: انتشارات مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، چ11، 1383. 
  31. کاشف الغطاء، محمد حسین بن على، تحریر المجلة، ج‌1، نجف اشرف: المکتبة المرتضویة، 1359ق. 
  32. کعبی نسب، عباس، تحلیل مبانی اصل هشتم قانون اساسی، گزارش پژوهشی، تحقیق و تنقیح: مهدی رجایی، پژوهشکده شورای نگهبان، شماره مسلسل: 13940151، 29/09/ 1394. 
  33. -------------، سلسله نشست‌های فقه حکومتی، گروه علوم سیاسی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 21/1/92: qabas.iki.ac.ir>node. 
  34. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج5، تهران: دار الکتب الاسلامیه، بی‎تا. 
  35. کیان خواه، احسان و علوی وفا، سعید، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی دفاع سایبری، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، چ2، 1391. 
  36. لوهان، مک، مارشال، هربرت، برای درک رسانه‌ها، تهران: مرکز تحقیقات، مطالعات و سنجش برنامه‌ای صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، 1377. 
  37. مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار، ج2، 32، 72و109، بیروت: دار احیاءالتراث، چ3، 1403ق. 
  38. محقق داماد، سید مصطفى، قواعد فقه، ج1و2، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى، چ12، 1406ق. 
  39. مرادی، غفور، «چالش‌ها و الزامات اخلاقی فراروی تولیدکنندگان و توزیعکنندگان بازی‌های رایانهای با توجه به آموزههای اسلامی»، پایان نامه کارشناسی ارشد، جامعة المصطفی العالمیة، دی ماه ۱۳۹۴. 
  40. مکارم شیرازى، ناصر، دائرة المعارف فقه مقارن، قم: انتشارات مدرسه امام على بن ابیطالب7، 1427ق. 
  41. ملک افضلی، محسن، «آثار قاعده حفظ نظام»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال 15، ش58، تابستان 1389. 
  42. موسوی بجنوردى، سید حسن، القواعد الفقهیة، ج1، 5، 6و7، قم: نشر الهادی، 1419ق. 
  43. موسوی، سید ابوالفضل، «بازی‌های رایانهای از منظر اخلاق کاربردی با رویکرد اسلامی»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی پژوهشنامه اخلاق، ش14، زمستان 1390. 
  44. نائینی، محمدحسین، تنبیه الامه و تنزیه الملة، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1424ق. 
  45. نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، تحقیق شیخ عباس قوچانی، ج21، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، چ7، 1981م. 
  46. ندوی، علی احمد، موسوعة القواعد الضوابط الفقهیة، ج1، قاهرة، دار عالم المعرفة، 1419ق. 
  47. نراقی، احمد بن محمد، مستند الشیعة، ج4، قم: موسسة آل البیت: لإحیاءالتراث، 1415ق.

  • Receive Date 08 October 2017
  • Revise Date 11 May 2018
  • Accept Date 11 May 2018