A Critical Analysis of the Secularists' View on the Divine Legitimacy of the Prophet Muhammad's Rule

Yavari, Mohammad

A Critical Analysis of the Secularists' View on the Divine Legitimacy of the Prophet Muhammad's Rule

Document Type : Original Article

Author

mohammad yavari

p.h

Abstract

From the past to the present, some Arab neo-Mu‘tazilites or Iranian intellectuals, influenced by the atmosphere of secularism, believe, without regard to historical and hadith data and solely based on reference to some Qur’anic verses, that government in Islam is something secular and there is no legal (religious) evidence for the divine nature of the rule of the Messenger of God, and his duty is only religious guidance. The ultimate goal of this thought leads to the negation of Islamic government in the Period of Occultation. In response to the question of whether the Messenger of God is of divine legitimacy to govern, this research, drawing upon a critical approach based on all the propositions of Islamic texts, challenged their views and concluded that God chose His Messenger for the (divine) mission and absolutely obligated people to obey His Messenger and forbade them from following the oppressors and the despotic rule. The Messenger of God also repeatedly spoke of the divine nature of his government, and people also pledged allegiance to him and obeyed him on this basis. If the government of the Messenger of God was secular in natue, people should have pointed it out.

Keywords

legitimacy of government

the rule of the Messenger of God

divine legitimacy

the secular nature of government

* قرآن کریم.

* نهج البلاغه.

1. ابنابیالحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج11، قم: مکتبة آیةالله مرعشی نجفی‏، 1404ق.

2. ابنابیشیبه، عبداللهبنمحمد، المصنف فی الأحادیث و الآثار، ج8، بیروت: دارالفکر، 1409ق.

3. ابنابیعاصم، أحمدبنعمرو، السنة، بیروت: المکتب الإسلامی، 1413ق.

4. ابناثیر، مبارکبنمحمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج2، قم: اسماعیلیان، چ4، 1367.

5. ابنانس، مالک، المؤطا، قج2، قاهر: اوقاف، 1414ق.

6. ابنحنبل، احمد، مسند، ج2، 3و5،‌ بیروت: دارصادر، بیتا.

7. ابنحیون مغربی، نعمانبنمحمد، دعائم الاسلام، ج2، قم: مؤسسة آل‌البیت:، چ2، 1385ق.

8. ابنسعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1و4، بیروت: دارالکتب العلمیة، الطبعة الثانیة، 1418ق.

9. ابنطاوس، علىبنموسى، طرف من الأنباء و المناقب‏، مشهد مقدس: تاسوعا، 1420ق.

10. ابنقیم جوزیه، محمدبنابوبکر، مدارج السالکین، ج2، قاهره: دارالحدیث، 1426ق.

11. ابنکثیر، اسماعیلبنعمر، البدایة و النهایة، ج3، بیروت: دارالفکر، 1407ق.

12. ابنمنظور، محمدبنمکرم، لسان العرب، ج1، 4و11، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ط الثالثة، 1414ق.

13. ابنهشام، محمدبنعبدالملک، السیرة النبویة، ج1و2، بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.

14. اسکافی، محمدبنعبدالله، المعیار والموازنة، تهران: نشر نی، 1402ق.

15. اسماعیلی، مهران، ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینهالنبی، تهران: سمت، 1400.

16. بازرگان، مهدی، آخرت و خدا، هدف بعثت انبیا، تهران: رسا، 1377.

17. بخاری، محمدبناسماعیل، الجامع الصحیح، ج4، بیروت: دارالفکر، 1401ق.

18. بغدادی، عبدالقاهر، اصول الایمان، بیروت: دار و مکتبة الهلال، 2003م.

19. بَلاذُری، احمدبنیحییبنجابر، انساب الأشراف، بیروت: دارالفکر، الطبعة الأولی، 1417ق.

20. بَلاذُری، احمدبنیحییبنجابر، فتوح البلدان، بیروت: مکتبةالهلال، 1988م.

21. بیهقی، احمدبنحسین، السن الکبری، ج10، بیروت: دارالفکر، بیتا.

22. ترمذی، محمدبنعیسی، السنن، ج2، بیروت: دارالفکر، چ2، 1403ق.

23. ثقفى، ابراهیمبنمحمد، الغارات، ج1، تهران: انجمن آثار ملى، 1353.

24. جابری، محمدعابد، الدین و الدولة و تطبیق الشریعة، بیروت: دراسات الواحدة العربیعة، 1996م.

25. جوهری، احمدبنعبدالعزیز، السقیفه و فدک، تهران: مکتبه نینوا، بیتا.

26. حائری یزدی، مهدی، حکمت و حکومت، بیجا: انتشارات شادی، 1995م.

27. راغب اصفهانی، حسینبنمحمد، المفردات فی غریب القرآن، ج5، بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.

28. سروش، عبدالکریم، «مدارا و مدیریت مؤمنان؛‌ سخنی در نسبت دین و دموکراسی»، مجله کیان، سال چهارم، ش21، 1373.

29. سهمى،‏ حمزةبنیوسف، تاریخ جرجان‏، بیروت: عالم الکتب، چ4، 1404ق.

30. سیدرضى، محمدبنحسین،‏ المَجازات النبویة، قم: دارالحدیث، 1422ق.

31. سیوطی، جلالالدین، تنویر الحوالک، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1418ق.

32. شیخ صدوق، محمدبنعلی، الامالی، تهران: نشر کتابچی، چ6، 1400ق.

33. شیخ صدوق، محمدبنعلی، الخصال، ج2، قم: جامعة مدرسین، 1362.

34. شیخ صدوق، محمدبنعلی، علل الشرایع، ج1، قم: داوری، 1385.

35. شیخ صدوق، محمدبنعلی، معانی الاخبار، قم: جامعة مدرسین، 1403ق.

36. شیخ صدوق، محمدبنعلی، من لایحضره الفقیه، ج4، قم: جامعة مدرسین، چ2، 1404ق.

37. شیخ صدوق، محمدبنعلیبنبابویه، عیون اخبار الرضا، ج1و2، تهران: جهان، 1378ق.

38. صالحی شامی، محمدبنیوسف، سبل الهدى و الرشاد فى سیرة خیر العباد، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1414ق.

39. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج4، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چ5، 1417ق.

40. طبری، محمدبنجریر، تاریخ الامم و الملوک، ج2، بیروت: دارالتراث العربی، الطبعة الثانیة، 1387ق.

41. طبری، محمدبنجریر، جامع البیان فى تفسیر القرآن‏، ج15، بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع، 1415ق.

42. طوسی، محمدبنحسن، الامالی، قم: دارالثقافة، 1414ق.

43. عبدالرازق، علی، اسلام و مبانی قدرت، تهران: قصیدهسرا، 1380.

44. عسقلانی، احمد بن علی، فتحالباری بشرح صحیح بخاری، ج13، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1408ق.

45. عینی، بدرالدین، عمدة القاری بشرح صحیح البخاری، ج24، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، بیتا.

46. غزالی، ابوحامد، الاقتصاد فی الاعتقاد، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1409ق.

47. فارابی، محمد بن محمد، فصول منتزعه، تهران: مکتبة الزهراء، 1364.

48. قرشی، علیاکبر، قاموس قرآن، ج1و12، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ6، 1412ق.

49. قرطبی، شمسالدین، تفسیر، ج20، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، 1405ق.

50. کلینی، محمدبنیعقوب، الکافی، ج1و7، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چ4، 1404ق.

51. ماوردی، علیبنمحمدبنحبیب، الأحکام السلطانیّة و الولایات الدینیّة، مکة المکرمة: دارالتعاون للنشر والتوزیع، ط الثانیة، 1386ق.

52. متقی هندی، علیبنحسامالدین، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، ج6، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1409ق.

53. مصباح یزدی، محمدتقی، «کتاب نقد»، مجله معرفت دینی، ش7، 1377.

54. مفید، محمدبنمحمدبننعمان، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج2، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(الف).

55. مفید، محمدبنمحمدبننعمان، الامالی، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(ب).

56. مفید، محمدبنمحمدبننعمان، المقنعة، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(ج).

57. ناشی اکبر، عبداللهبنمحمد، مسائل الامامة، قم: مرکز مطالعات ادیان و مذاهب، 1386.

58. نیشابوری، محمدبناحمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج1، قم: انتشارات رضى، بى‏تا.

59. هلالی، سُلیمبنقیس، کتاب سُلیم، قم: الهادی، ، 1405ق.

60. واقدی، محمدبنعمر، المغاری، تحقیق مارسدن جونس، ج1، 2و3، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، الطبعة الثالثة، 1409ق.

61. یعقوبی، احمدبنابی‌واضح، التاریخ، ج1، بیروت: دار صادر، بی‌تا.

Volume 30, Issue 117 - Serial Number 117
Autumn 2025
Pages 133-162

XML

PDF 586.17 K

Article View 151
PDF Download 113

Islamic Government

A Critical Analysis of the Secularists' View on the Divine Legitimacy of the Prophet Muhammad's Rule

* قرآن کریم.

* نهج البلاغه.

1. ابن­ابی­الحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج11، قم: مکتبة آیة­الله مرعشی نجفی‏، 1404ق.

2. ابن­ابی­شیبه، عبدالله­بن­محمد، المصنف فی الأحادیث و الآثار، ج8، بیروت: دارالفکر، 1409ق.

3. ابن­ابی­عاصم، أحمدبن­عمرو، السنة، بیروت: المکتب الإسلامی، 1413ق.

4. ابن­اثیر، مبارک­بن­محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج2، قم: اسماعیلیان، چ4، 1367.

5. ابن­انس، مالک، المؤطا، قج2، قاهر: اوقاف، 1414ق.

6. ابن­حنبل، احمد، مسند، ج2، 3و5،‌ بیروت: دارصادر، بی­تا.

7. ابن­حیون مغربی، نعمان­بن­محمد، دعائم الاسلام، ج2، قم: مؤسسة آل‌البیت:، چ2، 1385ق.

8. ابن­سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1و4، بیروت: دارالکتب العلمیة، الطبعة الثانیة، 1418ق.

9. ابن­طاوس، على­بن­موسى، طرف من الأنباء و المناقب‏، مشهد مقدس: تاسوعا، 1420ق.

10. ابن­قیم جوزیه، محمدبن­ابوبکر، مدارج السالکین، ج2، قاهره: دارالحدیث، 1426ق.

11. ابن­کثیر، اسماعیل­بن­عمر، البدایة و النهایة، ج3، بیروت: دارالفکر، 1407ق.

12. ابن­منظور، محمدبن­مکرم، لسان العرب، ج1، 4و11، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ط الثالثة، 1414ق.

13. ابن­هشام، محمدبن­عبدالملک، السیرة النبویة، ج1و2، بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.

14. اسکافی، محمدبن­عبدالله، المعیار والموازنة، تهران: نشر نی، 1402ق.

15. اسماعیلی، مهران، ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینه­النبی، تهران: سمت، 1400.

16. بازرگان، مهدی، آخرت و خدا، هدف بعثت انبیا، تهران: رسا، 1377.

17. بخاری، محمدبن­اسماعیل، الجامع الصحیح، ج4، بیروت: دارالفکر، 1401ق.

18. بغدادی، عبدالقاهر، اصول الایمان، بیروت: دار و مکتبة الهلال، 2003م.

19. بَلاذُری، احمدبن­یحیی­بن­جابر، انساب الأشراف، بیروت: دارالفکر، الطبعة الأولی، 1417ق.

20. بَلاذُری، احمدبن­یحیی­بن­جابر، فتوح البلدان، بیروت: مکتبةالهلال، 1988م.

21. بیهقی، احمدبن­حسین، السن ­الکبری، ج10، بیروت: دارالفکر، بی­تا.

22. ترمذی، محمدبن­عیسی، السنن، ج2، بیروت: دارالفکر، چ2، 1403ق.

23. ثقفى، ابراهیم­بن­محمد، الغارات، ج1، تهران: انجمن آثار ملى، 1353.

24. جابری، محمدعابد، الدین و الدولة و تطبیق الشریعة، بیروت: دراسات الواحدة العربیعة، 1996م.

25. جوهری، احمدبن­عبدالعزیز، السقیفه و فدک، تهران: مکتبه نینوا، بی­تا.

26. حائری ­یزدی، مهدی، حکمت و حکومت، بی­جا: انتشارات شادی، 1995م.

27. راغب اصفهانی، حسین­بن­محمد، المفردات فی غریب القرآن، ج5، بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.

28. سروش، عبدالکریم، «مدارا و مدیریت مؤمنان؛‌ سخنی در نسبت دین و دموکراسی»، مجله کیان، سال چهارم، ش21، 1373.

29. سهمى،‏ حمزة­بن­یوسف، تاریخ جرجان‏، بیروت: عالم الکتب، چ4، 1404ق.

30. سیدرضى، محمدبن­حسین،‏ المَجازات النبویة، قم: دارالحدیث، 1422ق.

31. سیوطی، جلال­الدین، تنویر الحوالک، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1418ق.

32. شیخ صدوق، محمدبن­علی، الامالی، تهران: نشر کتابچی، چ6، 1400ق.

33. شیخ صدوق، محمدبن­علی، الخصال، ج2، قم: جامعة مدرسین، 1362.

34. شیخ صدوق، محمدبن­علی، علل الشرایع، ج1، قم: داوری، 1385.

35. شیخ صدوق، محمدبن­علی، معانی الاخبار، قم: جامعة مدرسین، 1403ق.

36. شیخ صدوق، محمدبن­علی، من لایحضره الفقیه، ج4، قم: جامعة مدرسین، چ2، 1404ق.

37. شیخ صدوق، محمد­بن­علی­بن­بابویه، عیون ­اخبار الرضا، ج1و2، تهران: جهان، 1378ق.

38. صالحی شامی، محمدبن­یوسف، سبل الهدى و الرشاد فى سیرة خیر العباد، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1414ق.

39. طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج4، قم: دفتر انتشارات اسلامی، چ5، 1417ق.

40. طبری، محمدبن­جریر، تاریخ الامم و الملوک، ج2، بیروت: دارالتراث العربی، الطبعة الثانیة، 1387ق.

41. طبری، محمدبن­جریر، جامع البیان فى تفسیر القرآن‏، ج15، بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع، 1415ق.

42. طوسی، محمدبن­حسن، الامالی، قم: دارالثقافة، 1414ق.

43. عبدالرازق، علی، اسلام و مبانی قدرت، تهران: قصیده­سرا، 1380.

44. عسقلانی، احمد بن علی، فتح­الباری بشرح صحیح بخاری، ج13، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1408ق.

45. عینی، بدرالدین، عمدة القاری بشرح صحیح البخاری، ج24، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، بی­تا.

46. غزالی، ابوحامد، الاقتصاد فی الاعتقاد، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1409ق.

47. فارابی، محمد بن محمد، فصول منتزعه، تهران: مکتبة الزهراء، 1364.

48. قرشی، علی­اکبر، قاموس قرآن، ج1و12، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ6، 1412ق.

49. قرطبی، شمس­الدین، تفسیر، ج20، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، 1405ق.

50. کلینی، محمدبن­یعقوب، الکافی، ج1و7، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چ4، 1404ق.

51. ماوردی، علی­­بن­محمدبن­حبیب، الأحکام السلطانیّة و الولایات الدینیّة، مکة المکرمة: دارالتعاون للنشر والتوزیع، ط الثانیة، 1386ق.

52. متقی هندی، علی­بن­حسام­الدین، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، ج6، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1409ق.

53. مصباح یزدی، محمدتقی، «کتاب نقد»، مجله معرفت دینی، ش7، 1377.

54. مفید، محمدبن­محمدبن­نعمان، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج2، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(الف).

55. مفید، محمدبن­محمدبن­نعمان، الامالی، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(ب).

56. مفید، محمدبن­محمدبن­نعمان، المقنعة، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(ج).

57. ناشی اکبر، عبدالله­بن­محمد، مسائل الامامة، قم: مرکز مطالعات ادیان و مذاهب، 1386.

58. نیشابوری، محمدبن­احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج1، قم: انتشارات رضى، بى‏تا.

59. هلالی، سُلیم­بن­قیس، کتاب سُلیم، قم: الهادی، ، 1405ق.

60. واقدی، محمدبن­عمر، المغاری، تحقیق مارسدن جونس، ج1، 2و3، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، الطبعة الثالثة، 1409ق.

61. یعقوبی، احمدبن­ابی‌واضح، التاریخ، ج1، بیروت: دار صادر، بی‌تا.

Volume 30, Issue 117 - Serial Number 117Autumn 2025Pages 133-162

Files

Share

How to cite

Statistics

1. ابنابیالحدید، عبدالحمید، شرح نهج البلاغة، ج11، قم: مکتبة آیةالله مرعشی نجفی‏، 1404ق.

2. ابنابیشیبه، عبداللهبنمحمد، المصنف فی الأحادیث و الآثار، ج8، بیروت: دارالفکر، 1409ق.

3. ابنابیعاصم، أحمدبنعمرو، السنة، بیروت: المکتب الإسلامی، 1413ق.

4. ابناثیر، مبارکبنمحمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، ج2، قم: اسماعیلیان، چ4، 1367.

5. ابنانس، مالک، المؤطا، قج2، قاهر: اوقاف، 1414ق.

6. ابنحنبل، احمد، مسند، ج2، 3و5،‌ بیروت: دارصادر، بیتا.

7. ابنحیون مغربی، نعمانبنمحمد، دعائم الاسلام، ج2، قم: مؤسسة آل‌البیت:، چ2، 1385ق.

8. ابنسعد، محمد، الطبقات الکبری، ج1و4، بیروت: دارالکتب العلمیة، الطبعة الثانیة، 1418ق.

9. ابنطاوس، علىبنموسى، طرف من الأنباء و المناقب‏، مشهد مقدس: تاسوعا، 1420ق.

10. ابنقیم جوزیه، محمدبنابوبکر، مدارج السالکین، ج2، قاهره: دارالحدیث، 1426ق.

11. ابنکثیر، اسماعیلبنعمر، البدایة و النهایة، ج3، بیروت: دارالفکر، 1407ق.

12. ابنمنظور، محمدبنمکرم، لسان العرب، ج1، 4و11، بیروت: دارالفکر للطباعة و النشر و التوزیع، ط الثالثة، 1414ق.

13. ابنهشام، محمدبنعبدالملک، السیرة النبویة، ج1و2، بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.

14. اسکافی، محمدبنعبدالله، المعیار والموازنة، تهران: نشر نی، 1402ق.

15. اسماعیلی، مهران، ساختار اجتماعی یثرب در بنیان مدینهالنبی، تهران: سمت، 1400.

17. بخاری، محمدبناسماعیل، الجامع الصحیح، ج4، بیروت: دارالفکر، 1401ق.

19. بَلاذُری، احمدبنیحییبنجابر، انساب الأشراف، بیروت: دارالفکر، الطبعة الأولی، 1417ق.

20. بَلاذُری، احمدبنیحییبنجابر، فتوح البلدان، بیروت: مکتبةالهلال، 1988م.

21. بیهقی، احمدبنحسین، السن الکبری، ج10، بیروت: دارالفکر، بیتا.

22. ترمذی، محمدبنعیسی، السنن، ج2، بیروت: دارالفکر، چ2، 1403ق.

23. ثقفى، ابراهیمبنمحمد، الغارات، ج1، تهران: انجمن آثار ملى، 1353.

25. جوهری، احمدبنعبدالعزیز، السقیفه و فدک، تهران: مکتبه نینوا، بیتا.

26. حائری یزدی، مهدی، حکمت و حکومت، بیجا: انتشارات شادی، 1995م.

27. راغب اصفهانی، حسینبنمحمد، المفردات فی غریب القرآن، ج5، بیروت: دارالمعرفة، بی‌تا.

29. سهمى،‏ حمزةبنیوسف، تاریخ جرجان‏، بیروت: عالم الکتب، چ4، 1404ق.

30. سیدرضى، محمدبنحسین،‏ المَجازات النبویة، قم: دارالحدیث، 1422ق.

31. سیوطی، جلالالدین، تنویر الحوالک، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1418ق.

32. شیخ صدوق، محمدبنعلی، الامالی، تهران: نشر کتابچی، چ6، 1400ق.

33. شیخ صدوق، محمدبنعلی، الخصال، ج2، قم: جامعة مدرسین، 1362.

34. شیخ صدوق، محمدبنعلی، علل الشرایع، ج1، قم: داوری، 1385.

35. شیخ صدوق، محمدبنعلی، معانی الاخبار، قم: جامعة مدرسین، 1403ق.

36. شیخ صدوق، محمدبنعلی، من لایحضره الفقیه، ج4، قم: جامعة مدرسین، چ2، 1404ق.

37. شیخ صدوق، محمدبنعلیبنبابویه، عیون اخبار الرضا، ج1و2، تهران: جهان، 1378ق.

38. صالحی شامی، محمدبنیوسف، سبل الهدى و الرشاد فى سیرة خیر العباد، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1414ق.

40. طبری، محمدبنجریر، تاریخ الامم و الملوک، ج2، بیروت: دارالتراث العربی، الطبعة الثانیة، 1387ق.

41. طبری، محمدبنجریر، جامع البیان فى تفسیر القرآن‏، ج15، بیروت: دارالفکر للطباعة والنشر والتوزیع، 1415ق.

42. طوسی، محمدبنحسن، الامالی، قم: دارالثقافة، 1414ق.

43. عبدالرازق، علی، اسلام و مبانی قدرت، تهران: قصیدهسرا، 1380.

44. عسقلانی، احمد بن علی، فتحالباری بشرح صحیح بخاری، ج13، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1408ق.

45. عینی، بدرالدین، عمدة القاری بشرح صحیح البخاری، ج24، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، بیتا.

48. قرشی، علیاکبر، قاموس قرآن، ج1و12، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ6، 1412ق.

49. قرطبی، شمسالدین، تفسیر، ج20، بیروت: دارإحیاء التراث العربی، 1405ق.

50. کلینی، محمدبنیعقوب، الکافی، ج1و7، تهران: دارالکتب الإسلامیة، چ4، 1404ق.

51. ماوردی، علیبنمحمدبنحبیب، الأحکام السلطانیّة و الولایات الدینیّة، مکة المکرمة: دارالتعاون للنشر والتوزیع، ط الثانیة، 1386ق.

52. متقی هندی، علیبنحسامالدین، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، ج6، بیروت: مؤسسة الرسالة، 1409ق.

54. مفید، محمدبنمحمدبننعمان، الارشاد فی معرفة حجج الله علی العباد، ج2، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(الف).

55. مفید، محمدبنمحمدبننعمان، الامالی، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(ب).

56. مفید، محمدبنمحمدبننعمان، المقنعة، قم: کنگرة شیخ مفید، 1413ق(ج).

57. ناشی اکبر، عبداللهبنمحمد، مسائل الامامة، قم: مرکز مطالعات ادیان و مذاهب، 1386.

58. نیشابوری، محمدبناحمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج1، قم: انتشارات رضى، بى‏تا.

59. هلالی، سُلیمبنقیس، کتاب سُلیم، قم: الهادی، ، 1405ق.

60. واقدی، محمدبنعمر، المغاری، تحقیق مارسدن جونس، ج1، 2و3، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، الطبعة الثالثة، 1409ق.

61. یعقوبی، احمدبنابی‌واضح، التاریخ، ج1، بیروت: دار صادر، بی‌تا.

Volume 30, Issue 117 - Serial Number 117
Autumn 2025
Pages 133-162