Islam and secularism constitute the basis of theoretical reflections, actions and behaviours of societies in the contemporary world. Secularism was a product of modernity that gained dominance in the West after the Renaissance. Despite the existence of problems within secularism in recent decades, in contrast, Islam, after four decades since the victory of the Islamic Revolution, has succeeded to demonstrate its effectiveness in confronting crises. The fundamental issue is that in the contemporary world, numerous challenges are posed, among which is the issue of political sovereignty. The essential question is: what are the characteristics of the ideas of Islam and secularism, and what are their respective answers in re-analysing the issue of political sovereignty? This research, using a comparative approach, seeks to explain the indicators of the two approaches in analysing the issue of political sovereignty, whilst comparing them. The results of the comparison reveal a distinction between the two perspectives in terms of indicators and a difference in the theoretical and practical analysis of political sovereignty.
* قرآن کریم. * نهج البلاغه. 1. امام خمینی، سیدروحالله، صحیفه نور، ج6، 20و21، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1369. 2. برکات، حلیم، المجتمع العربی المعاصر، بیروت: مرکز الدراسات الوحدة العربیة، 1991م. 3. برگر، پیتر ال، افول سکولاریسم (دین خیزشگر و سیاست جهانی)، ترجمه افشار امیری، تهران: پنگان، ۱۳۸۰. 4. پروانهزاد، الناز، «بررسی جایگاه متافیزیک و نقش دین در حوزه عمومی هابرماس»، فصلنامه سیاست، ش۱۳، 1396. 5. تانسی، استیون، مقدمات سیاست، ترجمه هرمز همایونپور، تهران: نشر نی، ۱۳۸۶. 6. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با میهمانان کنفرانس وحدت اسلامی و جمعی از مسؤولان نظام، 2/8/1400. 7. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام، 19/9/1375. 8. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام، 7/9/1376. 9. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با کارگزاران نظام، 16/1/1378. 10. خامنهای، سیدعلی، بیانات در دیدار با جمعی از روحانیون، 16/9/1374. 11. خامنهای، سیدعلی، گزیدهای از بیانات در دیدار با روژه گارودی، 31/1/1377. 12. شوالیه، ژان ژاک، آثار بزرگ سیاسى از ماکیاولى تا هیلتر، ترجمه لیلا سازگار، تهران: مرکز نشر دانشگاهى، 1373. 13. طباطبایی سیدمحمدحسین، المیزان، ج2، قم: مؤسسة النشر الاسلامی، 1417ق. 14. فاست، لوئیس، روابط بینالمللی خاورمیانه، ترجمه احمد سلطانینژاد، نشر وزارت امور خارجه، 1386. 15. فیلالی انصاری، عبدو، اسلام و لایسیته، ترجمه امیر رضایی، تهران: قصیدهسرا ، 1380. 16. قریشی، فردین، «تحریر و تبیین دگردیسیهای معرفت اجتماعی»، علوم اجتماعی (فردوسی مشهد)، سال چهاردهم، ش2، پاییز و زمستان ۱۳۹۶. 17. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج2، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1407ق . 18. گازیورسکی، مارک و نیکی، کدی، نه شرقی ـ نه غربی، ترجمه ابراهیم متقی و الهه کولایی، تهران: انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1379. 19. گیدنز، آنتونی، جامعهشناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران: نشر نی، 1373. 20. مصباح یزدی، محمدتقی، جامعه و تاریخ از دیدگاه قرآن، تهران: نشر بین الملل، 1391. 21. مصباح یزدی، محمدتقی، رابطه علم و دین، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1395. 22. ملکلم، همیلتون، جامعهشناسى دین، ترجمه محسن ثلاثى، تهران: تبیان، 1377. 23. نامدار، مظفر، «انقلاب اسلامی الگویی برای جهان پساسکولاریسم»، فصلنامه 15 خرداد، ش8، 1385. 24. نوروزی، محمدجواد، شرح بیانیه گام دوم، تهران: سمت، 1400. 25. هافمن، جان و گراهام، پل، دیباچه نظریه سیاسی نشر وزارت امور خارجه، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: دفتر مطالعات وزارت خارجه، ۱۳۹۷. 26. هانتر، شیرین، آینده اسلام و غرب، ترجمه همایون مجد، فرزان، ۱۳۸۰. 27. هیوود، اندرو، سیاست، ترجمه عبدالرحمن عالم، تهران: نشر نی، 1389. 28. ویلم، ژان پل، جامعهشناسى ادیان، ترجمه عبدالرحیم گواهى، تهران: تبیان، 1377.
