phd of Jurisprudence and Criminal Law, Kharazmi University
Abstract
The actions of various governmental departments may, in practice, inflict some harms to the civilians in general. Ordinarily, the question arises as to what extent and in what cases the state is responsible for its harmful acts (measures). The well-known answer including the one which is substantiated by the article no.11 of the Civil Liability law and which has answered the question is that the government’s actions are immune from compensating loss and the responsibility of the state, in its general sense, is restricted to the cases where the loss is caused by acts of omissions of government’s poor administration. Having studied the existing literature on the doctrine, rules and regulations, the present article seeks to establish that the government’s exemption from assuming responsibility for the acts of government is in contradiction with the long-standing and established jurisprudential rules and those of the civil liability, including the principle of the compensation for loss on the one hand and the total infliction of loss and damage on persons (subjected to loss) to secure the interests of the government and other people has no convincing logic on the other. Available evidence shows that after the Islamic Revolution, the legislator has changed his mind about his previous opinions, especially in the fields of administration and legislature. Fundamental rules and principles such as ‘respect’, ‘no harm’, ‘qui sentit commomum sentire debet et onus’ together with the necessity of distribution of loss caused by the actions of government on the basis of public interests are among the factors which cause the legislator to renege on his opinions.
1. ابوالحمد، عبدالحمید، تحولات حقوق خصوصی، مسؤولیت مدنی دولت، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1349. 2. ابوالحمد، عبدالحمید، حقوق اداری ایران، تهران: انتشارات توس، 1388. 3. ابوالحمد، عبدالحمید، حقوق اداری ایران، تهران: انتشارات طوس، 1379. 4. ارسطا، محمدجواد و ممیزاده، مهدی، «مسؤولیت مدنی ناشی از تقنین»، مجله پژوهشنامه حقوق اسلامی، ش48، پاییز و زمستان 1397. 5. اصفهانی(کمپانی)، محمدحسین، حاشیة کتاب المکاسب، ج2، قم: انوارالهدی، 1418ق. 6. بحرالعلوم، محمد بن محمدتقى، بلغة الفقیه، ج1، تهران: منشورات مکتبة الصادق7، چ4، 1403ق. 7. جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش، 1393. 8. جلالی، محمد؛ حسنوند، محمد و میری، ایوب، «تفکیک صلاحیت دیوان عدالت اداری و دادگاه عمومی در دعاوی مسؤولیت مدنی دولت»، مجله حقوقی دادگستری، سال 81، ش99، پاییز 1396. 9. حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج25، قم: مؤسسه آل البیت:، 1409ق. 10. حکمتنیا، محمود، مسؤولیت مدنی در فقه امامیه (مبانی و ساختار)، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1386. 11. حمیتی واقف، احمدعلی، الزامهای خارج از قرارداد، تهران: انتشارات جاودانه، 1389. 12. خوانساری، سید احمد، جامع المدارک فی شرح مختصر النافع، ج7، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چ2، 1405ق. 13. خویی، سید ابوالقاسم، مبانی تکملة المنهاج، بیجا: بینا، بیتا. 14. خویی، سید ابوالقاسم، مصباح الفقاهة فی المعاملات، ج3، قم: مؤسسه انصاری، 1417ق. 15. دانشنهاد، محمد و ابوالفضل علیشاهی، «مبانی قاعده اضطرار در مسؤولیت مدنی اشخاص و دولت»، فصلنامه جستارهای فقهی و اصولی، ش6، 1396. 16. رحیمی، حبیب اله، مقاله«تحولات مسؤولیت مدنی دولت به سبب صدور و اجرای آرای قضایی با تصویب قانون مجازات اسلامی و قانون آیین دادرسی کیفری جدید»، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، سال بیستم، ش59، تابستان 1397. 17. زرگوش، مشتاق، مسؤولیت مدنی دولت و کارکنان آن، تهران: انتشارات جنگل، 1392. 18. زرگوش، مشتاق، مسؤولیت مدنی دولت، ج1، تهران: انتشارات میزان، 1389. 19. سبزواری، سید عبدالاعلی، مهذب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام، ج19و20، قم: مؤسسة المنار، 1413ق. 20. شهید ثانی، زین الدین بن علی، مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام، ج15، قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة، 1413ق. 21. شیخ انصاری، مرتضی بن محمد امین، المکاسب، ج3، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ انصاری، 1415ق. 22. صالحی مازندرانی، محمد، «تأملی بر مسؤولیت مدنی قاضی در اصل 171قانون اساسی»، مجله فقه و حقوق، ش7، زمستان 1384. 23. صالحی مازندرانی، محمد، «مسؤولیت مدنی تصمیمگیرندگان قضایی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، ش72، تابستان 1385. 24. صفایی، سید حسین و رحیمی، حبیب الله، مسؤولیت مدنی(الزامات خارج از قرارداد)، تهران: انتشارات سمت، چ2، 1390. 25. صفایی، سید حسین، «مسؤولیت مؤسسات عمومی و بررسی لایحه جدید دولت در این زمینه»، مجله حقوق تطبیقی، ش1، 1385. 26. طباطبایی مؤتمنی، حقوق اداری تطبیقی، تهران: انتشارات سمت، 1385. 27. طباطبایی مؤتمنی، منوچهر، حقوق اداری، تهران: انتشارات سمت، 1379. 28. طباطبایی، سیدمحمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، مترجم: محمدباقر موسوی، ج9، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، چ5، 1374. 29. طوسی، ابوجعفر، تهذیب الاحکام، ج6، 7و10، تهران: دارالکتب الاسلامیة، چ4، 1407ق. 30. قاضی شریعتپناه، ابوالفضل، حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1368. 31. قنواتی، جلیل و جاور، حسین، «مبنای احترام در شناسایی و حمایت از حریم خصوصی»، نشریه حقوق اسلامی، سال هشتم، ش29، 1390. 32. کاشانى، ملا حبیب الله، تسهیل المسالک إلى المدارک، قم: المطبعة العلمیة، 1404ق. 33. کاشف الغطاء، محمد حسین بن على بن محمد رضا، تحریر المجلة، (5 جلد)، ج1، نجف اشرف: المکتبة المرتضویة، 1359. 34. کاتوزیان، ناصر، الزامهای خارج از قرارداد، ضمان قهری، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چ8، 1386. 35. کاتوزیان، ناصر، مبانی حقوق عمومی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1377. 36. کاتوزیان، ناصر، مقدمه علم حقوق، تهران: چاپ اقبال، 1364. 37. کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج4و14، قم: دار الحدیث، 1429ق. 38. کوثری، عباس، «ملاکات احکام و احکام حکومتی» احکام حکومتی در بستر زمان و مکان، قم: انتشارات عروج، 1374. 39. گلپایگانی، سید محمدرضا، کتاب الشهادات، مقرر: میلانی، قم: سیدعلی میلانی، 1405ق. 40. محقق حلّى، نجم الدین، جعفر بن حسن، شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، ج4، قم: مؤسسه اسماعیلیان، چ2، 1408ق. 41. محقق داماد، سید مصطفى، قواعد فقه، ج1، تهران: مرکز نشر علوم اسلامى، چ12، 1406ق. 42. مرتضوی، سید ضیاء، «سازگار ساختن دولت با مسؤولیت جبران خسارت، گامی در استوارسازی عدالت»، مجله علوم سیاسی، ش76، 1395. 43. مروج جزایری، سید محمدجعفر، هدی الطالب فی شرح المکاسب، ج3، قم: مؤسسه دارالکتاب، 1416ق. 44. مصطفوی، سید محمدکاظم، القواعد، (مئة قواعد الفقهیة)، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چ4، 1421ق. 45. مکارم شیرازى، ناصر، القواعد الفقهیة (لمکارم)، ج2، قم: انتشارات مدرسه امام امیر المؤمنین7، چ3، 1411ق. 46. مولودی محمد، حاجی عزیزی، بیژن و غلامی، نگین، «مبانی اقتصادی توزیع مسؤولیت در مسؤولیت مدنی»، فصلنامه مطالعات حقوقی، دوره دهم، ش29، پاییز1398. 47. میرداداشی، سیدمهدی، مسؤولیت مدنی مؤسسات عمومی در حقوق ایران و مصر، قم: انتشارات دانشگاه مفید، 1393ق. 48. میرداماد، سید علی، «صلاحیت و حدود اختیارات دیوان عدالت اداری»، مجله معرفت حقوقی، سال اول، ش1، پاییز 1390. 49. نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج4، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، چ7، 1981م. 50. نراقى، احمد بن محمد مهدى، عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1417ق. 51. نراقی، احمد، مستند الشیعة فی أحکام الشریعة، ج17، قم: مؤسسه آل البیت:، 1415ق. 52. هوشمند، حسین، «بررسی امکان استخراج ضمان از ادله روایی احترام»، مجله دین و قانون، ش16، 1396. 53. وحدتی شبیری، سید حسن و سامانی، احسان، «مسؤولیت مدنی دولت در دستورالعمل حکومتی امیرالمؤمنین7»، مجله دین و قانون، ش9، پاییز 1394. 54. یزدى، سید محمدکاظم، العروة الوثقى فیما تعم به البلوى، ج2، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات، چ2، 1409ق.
Hūshmand,H , Jāwer,H and zargaryan,T . (2020). Civil Liability of the State for the Government’s Harmful Behaviour. Islamic Government, 25(2), 141-169.
MLA
Hūshmand,H , , Jāwer,H , and zargaryan,T . "Civil Liability of the State for the Government’s Harmful Behaviour", Islamic Government, 25, 2, 2020, 141-169.
HARVARD
Hūshmand H, Jāwer H, zargaryan T. (2020). 'Civil Liability of the State for the Government’s Harmful Behaviour', Islamic Government, 25(2), pp. 141-169.
CHICAGO
H Hūshmand, H Jāwer and T zargaryan, "Civil Liability of the State for the Government’s Harmful Behaviour," Islamic Government, 25 2 (2020): 141-169,
VANCOUVER
Hūshmand H, Jāwer H, zargaryan T. Civil Liability of the State for the Government’s Harmful Behaviour. Islamic Government. 2020;25(2):141-169 (In Persian).
