Islamic Government

Islamic Government

The Analysis of the Position of Political Guardianship (Authority) as a Primary rinciple in the Jurisprudential School of Qom

Document Type : Original Article

Authors
1 isfahan/ Azad University/
2 islamic azad university
Abstract
The analysis of the arguments and principles of each jurisprudential or juridical school of thought, while explaining the strong and weak points of that school of thought, may bring about the development and continuation of the doctrines of that school of thought. Jurisprudential schools of thought and the political systems which are originated in them are not exceptions to the rule. In the meantime, the jurisprudential school of thought of Qum which lays the cornerstone of the political system based on the institution of the guardianship of the Muslim jurist, is of particular importance. This article seeks to explain the question of the primary principle in the field of political authority (guardianship) in the light of arguments and principles. By principle in this context we mean a criterion which the wise men rely on in shaping social association. By reference to the jurisprudential doctrines of the school of thought of Qum, it follows that although the result of the studies on the sources and principles is that human beings have no guardianship and authority over their fellow human beings. However, the primary principle in governmental relations is political guardianship which has been exception to the general rule due to certain reasons such as having the attribute of infallibility or justice in the light of infallibility as the one which finds its expression in the theory of the guardianship of the Muslim jurist. Taking the present condition into account, the jurisprudential schools of thought of Qum have succeeded to follow the course of the pure Alawid school of thought.
Keywords

1. قرآن کریم.
2. نهج البلاغه.
3. ابن أبی الحدید، عبد الحمید، شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، مصحح: ابراهیم، محمد ابوالفضل،‏ ج16، قم: مکتبة آیةالله المرعشی النجفی;، 1404ق.
4. ابن فارس، ابوالحسین، احمد بن فارس، معجم مقائیس اللغة، ج5، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1404ق.
5. ابن منظور، محمد، لسان العرب، ج1، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع ـ دار صادر، چ3، 1414ق.
6. اخوان صراف، زهرا، مکتب اجتهادی آیةالله بروجردی، قم: بوستان کتاب، 1387.
7. اراکى، محمد على، کتاب النکاح، قم: نور نگار، 1419ق.
8. اراکی، محسن، دوره‌ها و پیش‌گامان بیداری اسلامی معاصر، مترجم: محمد مقدس، تهران: نشر دانشگاه ادیان و مذاهب، 1392.
9. اراکی، محسن، فقه نظام سیاسی اسلام، قم: دفتر نشر معارف، 1393.
10. اراکی، محسن، نظریة الحکم فی الاسلام، قم: مجمع الفکر الاسلامی، چ4، 1436ق.
11. ارسطا، محمد جواد، «قاعده عدم ولایت بخش اول»، فقه حکومتی، دوره دوم، ش3، 1394: https://www.civilica.com/Paper-JR_GJJ-JR_GJJ-2-3_002.html.
12. امام خمینى، سیدروح الله، القواعد الفقهیة و الاجتهاد و التقلید، ج2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، بی‌تا.
13. امام خمینى، سیدروح الله، الاجتهاد و التقلید تنقیح الأصول، ج4، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، 1418ق.
14. امام خمینى، سیدروح الله، انوار الهدایة فی التعلیقة على الکفایة، ج1، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، چ2، 1415ق.
15. ایزدی، حسین، درآمدی بر مکتب فقهی قم و نجف، قم: مؤسسه اشراق حکمت، 1397.
16. بادامچیان، اسد الله، خاطرات منتظری و نقد آن، تهران: انتشارات‌ اندیشه ناب، 1385.
17. بجنوردی، حسن، القواعد الفقهیة، ج5و6، قم: نشر الهادی، 1419ق.
18. بحر العلوم، محمد، بلغة الفقیه، ج3، تهران: مکتبة الصادق، چ4، 1403ق.
19. پورامینی، محمدباقر، مکتب سیاسی قم، قم: انتشارات آستانه مقدس قم: 1383.
20. جبار گلباغی، علی، در آمدی بر عرف، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی‌حوزه علمیه قم، 1378.
21. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، تهران: انتشارات گنج دانش، چ25، 1392.
22. جوادی آملی، عبدالله، سرچشمه اندیشه، تنظیم: عباس رحیمیان، ج6، قم: اسراء، ‎۱۳۸۳.
23. جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه: ولایت فقاهت و عدالت، قم: اسراء، چ15، 1392.
24. حائرى یزدى، مرتضى، کتاب الخمس، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1418ق.
25. حائری، کاظم، ولایة الامر فی عصر الغیبة، قم: مجمع‌ اندیشه اسلامی، چ2، 1424ق.
26. حسینى مراغى، عبد الفتاح، العناوین الفقهیة، ج2، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: 1417ق.
27. خلخالى، محمد مهدى، الحاکمیة فی الإسلام، قم: مجمع‌ اندیشه اسلامى، 1425ق.
28. خمینى، سیدمصطفى، ولایة الفقیه، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، بی‌تا.
29. راعی، مسعود، «معنا و مبناشناسی کرامت انسانی با نگاهی بر کرامت سیاسی در آموزه‌‌‌های قرآنی»، معرفت سیاسی، 1393، سال ششم، ش2، 1393.
30. راغب اصفهانى، حسین، مفردات ألفاظ القرآن، لبنان ـ سوریه، دار العلم ـ الدار الشامیة، 1412ق.
31. ربانی، محمد حسن، مکاتب فقهی: بررسی و تحلیل مکاتب فقهی شیعه از عصر غیبت تا دوره معاصر، مشهد مقدس: دانشگاه علوم اسلامی رضوی7، 1397.
32. سبحانی، جعفر، مفاهیم القرآن فی معالم الحکومة الاسلامیة، ج1، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1364.
33. سروش محلاتی، محمد، «اصل عدم ولایت»، علوم سیاسی، سال هفتم، ش25، 1383.
34. شبیرى زنجانى، موسى، کتاب نکاح، ج11، قم: مؤسسه رأى‌پرداز، 1419ق.
35. شرتونی، سعید، اقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد، ج1، تهران: منظمة الاوقاف و الشؤون الخیریة دار الاسوة للطباعه و النشر، 1416ق.
36. شریعتی، روح الله، قواعد فقه سیاسی، قم: پژوهش‌گاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1387.
37. شهید اول، محمد، القواعد و الفوائد، ج1، قم: کتاب‌فروشى مفید، بی‌تا.
38. شیخ انصارى، مرتضى، کتاب المکاسب، ج2، قم: دار الذخائر، 1411ق.
39. ضیایی‌فر، سعید، «درنگی در اصطلاح فقهی»، نشریه فقه، ش53، 1386.
40. ضیایی‌فر، سعید، مکتب فقهی امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، 1390.
41. طاهری‌نیا، احمد، «خاست‌گاه و چیستی اصل عدم ولایت در فقه سیاسی شیعه»، فصلنامه حکومت اسلامی، سال بیستم، ش4، 1394.
42. طباطبایی، سیدمحمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج13و18، قم: اسماعیلیان، چ2، 1371.
43. طباطبایی، سیدمحمد حسین، ولایت و زعامت، قم: انتشارات امام صادق7، بی‌تا.
44. طریحى، فخر الدین، مجمع البحرین، ج2، تهران: کتاب‌فروشى مرتضوى، چ3، 1416ق.
45. علامه حلّى، حسن، تذکرة الفقهاء (ط ـ القدیمة)، قم: مؤسسه آل البیت:، 1388ق.
46. علیدوست، ابوالقاسم، «روش‌شناسی فقهی مکتب نجف و مکتب قم»، مصاحبه شبکه اینترنتی اجتهاد، بهمن ماه 1396.
47. عمید زنجانی، عباس‌على، فقه سیاسى، ج2، تهران: امیر کبیر، چ4، 1421ق.
48. فخر المحققین، محمد، إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، ج4، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1387ق.
49. فرمانیان، مهدی و دیگران، نگاهی به تاریخ تفکر امامیه: از آغاز تا ظهور صفویه، پژوهش‌گاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1394.
50. کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، ج1و4، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم: 1422ق.
51. کاشف الغطاء، جعفر، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، اصفهان: انتشارات مهدوى، بی‌تا.
52. کاشف الغطاء، حسن، أنوار الفقاهة: کتاب النکاح، نجف اشرف: مؤسسه کاشف الغطاء، 1422ق.
53. کلینى، محمد بن یعقوب‏، الکافی، ج8، تهران: دارالکتب الإسلامیة‏، 1407ق.
54. کاتوزیان، ناصر، مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، تهران: شرکت سهامی ‌انتشار، چ50، 1385.
55. کدیور، محسن، حکومت ولایی: اندیشه سیاسی در اسلام2، تهران: نشر نی، چ5، 1387.
56. مامقانى، محمد حسن، غایة الآمال فی شرح کتاب المکاسب، ج3، قم: مجمع الذخائر الإسلامیة، 1316ق.
57. محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه بخش مدنی، ج1، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، چ45، 1394.
58. مرتضوى لنگرودى، محمد حسن، الدر النضید فی الاجتهاد و الاحتیاط و التقلید، ج2، قم: مؤسسه انصاریان، 1412ق.
59. مصباح یزدی، محمدتقی، حقوق و سیاست در قرآن، نگارش: محمد شهرابی، قم: انتشارات مؤسسه امام خمینی;، چ4، 1391.
60. مصطفوى، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ج8، تهران: مرکز الکتاب للترجمة و النشر، 1402ق.
61. مکارم شیرازى، ناصر، بحوث فقهیة هامة، قم: انتشارات مدرسة الإمام علی بن أبی طالب7، 1422ق.
62. ملکى اصفهانى، مجتبى، فرهنگ اصطلاحات اصول، ج1، قم: نشر عالمه، 1379.
63. منتظرى، حسینعلى، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة، ج1، قم: نشر تفکر، چ2، 1409ق(الف).
64. منتظرى، حسینعلى، مبانى فقهى حکومت اسلامى، مترجم: محمود صلواتى، ج2، قم: مؤسسه کیهان، 1409ق(ب).
65. منتظرى، حسینعلی، نظام الحکم فی الإسلام، قم: نشر سرایى، چ2، 1417ق.
66. منظور الاجداد، محمد حسین، مرجعیت در عرصه اجتماع و سیاست، تهران: انتشارات شیرازه، 1379.
67. مؤمنی، عابدین و مسجد سرایی، حمید، «اصل‌اندیشی در نظام حقوقی اسلام»، مطالعات فقه و حقوق اسلامی، سال چهارم، ش7، پاییز1391.
68. نجفى، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج23و31، بیروت، دار احیاء التراث العربی، چ7، 1404ق.
69. نراقى، احمد، عوائد الأیام فی بیان قواعد الأحکام، قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم، 1417ق.
70. هادی، اصغر، «معناشناسی عبودیت در قرآن»، آموزه‌‌‌های قرآنی، ش16، 1391.
71. واسطى، محمد مرتضى، تاج العروس من جواهر القاموس، ج2، بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع، 1414ق.
72. واعظ‌زاده خراسانی، محمد، زندگی آیةالله بروجردی و مکتب فقهی، اصولی، حدیثی و رجالی وی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، چ2، 1385.
73. یزدى، محمد، فقه القرآن، ج2، قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1415ق.

  • Receive Date 04 June 2019
  • Revise Date 15 August 2020
  • Accept Date 15 August 2020