Islamic Government

Islamic Government

A Jurisprudential-Legal Study on the Legitimacy of Limiting the Right to Benefit from Original Permissibilities by Governmental Institutions

Document Type : Original Article

Authors
1 low. almostafa international u.
2 qom
Abstract
 Islamic jurisprudence and Iranian positive law provide the possibility for everyone to take benefit from origial permissibilities  rights or properties belonging to no paticular person, and the right to benefit from these rights or properties  under titles such as reviving barren lands and assuming possession of unclaimed property has been considered. Qur’anic verses, traditions and narrations, and related jurisprudential sources regarding this public right indicate complete freedom in exploiting these resources. There is even this presumption that no natural or legal person can or should prevent the exploitation of original permissibilities. The main question of this article is whether governmental institutions and state bodies have the right to create restrictions on people's access to these resources and the enjoyment of their benefits or not? In the present research, using library studies and drawing upon an analytical-descriptive approach, while accepting the totality of the government's authority in order to establish a balance in the enjoyment of the general public and the realisation of social justice, the arguments presented for the full authority of the government in limiting, and in a sense, prohibiting people's access to original permissiblities, were deemed insufficient. As a result, we have come to the conclusion that it is necessary to suffice with the absolute minimum in governmental interventions in order for everyone to benefit from the original permissiblities and to return to the famous verdict (fatwa) of jurists for the possibility of people's fair enjoyment in order to achieve the necessities of life, which is in line with the purpose of creating natural resources.
Keywords

*  قرآن کریم.

         1.     ابن‌ ابی‌جمهور، محمد بن زین‌الدین، عوالی اللئالی، ج3، قم: مؤسسه سید الشهداء7، 1403ق.

         2.     ابن­ عاشور، محمدطاهر، مقاصد الشریعة الإسلامیة، ج3، قطر: وزارة الأوقاف، 1425ق.

         3.     ابن­ قدامه عبدالرحمن، الشرح الکبیر، ج6، بیروت: دارالکتاب العربی، بی­تا.

         4.     ابن­ منظور، محمد بن­ مکرم، لسان العرب، ج4، بیروت: دار صادر، 1414ق.

        5.     اسماعیلی، محسن و قوی البنیه، ابوالفضل، «بازاندیشی در احکام مربوط به اموال مباح بر مبنای تحول نظریۀ مالکیت خصوصی»، مجله حقوقی دادگستری، ش86(120)، 1401.

         6.     اصفهانى، سیدابوالحسن، وسیلة النجاة، قم: مؤسسه تنظیم و نشر آثار، 1422ق.

         7.     اصفهانى، محمدحسین، الإجارة، قم: دفتر انتشارات اسلامى، دوم، 1409ق.

         8.     الماسی، نجادعلی، حقوق بین­الملل خصوصی، تهران: میزان، 1401.

         9.     امام خمینی، سیدروح­الله، تحریرالوسیلة، مترجم: علی اسلامى، ج3، قم: انتشارات اسلامى، 1425ق.

     10.     امام خمینی، سیدروح­الله، کتاب البیع، ج3، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار، 1421ق.

     11.     باقی­زاده، محمدجواد و امیدی فر، عبدالله، «ضرورت حفظ نظام و منع اختلال در آن در فقه امامیه»، شیعه­شناسی، ش12(47)، 1393.

     12.     بیهقی، أحمد، السنن الکبری، ج6و10، بیروت: دارالکتب العلمیة، چ3، 1424ق.

     13.     جعفری، لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش، 1391.

     14.     جمعى از پژوهشگران، فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل ­بیت:، ج1و3، قم: مؤسسه دائرةالمعارف فقه، 1426ق.

     15.     حائرى، سیدکاظم، فقه العقود، ج1، قم: مجمع اندیشه اسلامى، 1423ق.

     16.     حر عاملی، محمد بن حسن، وسائل الشیعة، ج6، 9و25، قم: آل­البیت:، 1416ق.

     17.     حسینی عاملی، سیدمحمدجواد، مفتاح الکرامة، ج19، قم: نشر اسلامی، 1428ق.

     18.     حکیم، سیدمحسن، مستمسک العروة الوثقى، ج12، قم: دارالتفسیر، 1416ق.

     19.     حلی، یحیى بن سعید، الجامع للشرایع، قم: مؤسسة سید‌الشهداء7، 1405ق.

     20.     خویى، سیدابوالقاسم، التنقیح فی شرح المکاسب، گردآوری: میرزاعلی غروی، ج1و4، قم: مؤسسه إحیاء الآثار، 1430ق.

     21.     خویى، سیدابوالقاسم، القواعد الفقهیة والاجتهاد والتقلید (الهدایة فی الأصول)، ج4، قم: مؤسسه صاحب الأمر7، 1417ق.

     22.     خویى، سیدابوالقاسم، کتاب المساقاة، گردآوری: توحیدی، نجف اشرف: حیدریة، 1374ق.

     23.     خویى، سیدابوالقاسم، موسوعةالامام الخویی، ج3و25، قم: مؤسسه إحیاءالآثار، 1418ق.

     24.     سبزوارى، سید عبدالأعلى، مهذّب الأحکام، ج23، قم: المنار، چ4، 1413ق.

     25.     شافعی، محمد بن ادریس، الامّ، ج7، بیروت: دارالمعرفة، 1410ق.

     26.     شهید ثانى، زین­الدین بن على، الروضة البهیة، ج4، قم: مجمع الفکر، چ8، 1435ق.

     27.     شهید ثانى، زین­الدین بن على، مسالک الأفهام، ج4و12، قم: المعارف الإسلامیة، 1413ق.

     28.     شهید صدر، سیدمحمدباقر، موسوعة الشهید السید محمدباقر الصدر؛ اقتصادنا، ج3، قم: پژوهشگاه علمی ـ تخصصی شهید صدر، 1434ق.

     29.     شوکانی، محمدبن علی، الفتح الربانی، ج7، صنعا: مکتبة الجیل، بی­تا.

     30.     شیخ انصاری، مرتضی، مکاسب، ج4، قم: مجمع الفکر، چ9، 1419ق.

     31.     شیخ طوسی، محمد بن حسن، المبسوط، ج3، تهران: مرتضویه، چ3، 1387ق.

     32.     شیخ طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج4و7، تهران: دارالکتب الإسلامیة، 1365.

     33.     طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ج4و5، بیروت: أعلمی، 1417ق.

     34.     عراقى، آقاضیاءالدین، شرح تبصرة المتعلمین، ج3، قم: اسلامى، 1414ق.

     35.     کاشف الغطاء، على بن محمدرضا، النور الساطع، ج1، نجف اشرف: مطبعة الآداب، 1381ق.

     36.     کاشف الغطاء، مهدى، موردالأنام، ج1، نجف اشرف: مؤسسه کاشف الغطاء، بی­تا.

     37.     کاتوزیان، ناصر، قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: میزان، چ32، 1390.

     38.     گلپایگانى، سیدمحمدرضا، مجمع المسائل، ج3، قم: دارالقرآن، 1409ق.

     39.     مالک ­بن ­أنس، ابوعبدالله، الموطأ، ج2، بیروت: احیاءالتراث العربی، 1985م.

     40.     مامقانى، محمدحسن، غایة الآمال، ج3و13، قم: مجمع الذخائر، 1316ق.

     41.     محقق داماد، سیدمصطفی، قواعد فقه، ج1، تهران: علوم اسلامى‌، 1406ق.

     42.     مرتضوی، سیدضیا، «قاعده‌ حفظ نظام و پیوند آن با حفظ نظام سیاسی»، مجله علوم سیاسی، ش22(86)، 1398.

     43.     مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، ج1، قم: اسماعیلیان، 1410ق.

     44.     مظفر، محمود، إحیاءالأراضی الموات، قاهرة: عالمیة، 1392ق.

     45.     موحد، محمدعلی، در هوای حق وعدالت، تهران: کارنامه، بی­تا.

     46.     نائینی، میرزامحمدحسین، منیةالطالب، ج1، تهران: محمدیه، 1373ق.

     47.     نجفی، محمدحسن، جواهر الکلام، ج21، 26و38، بیروت: دار إحیاءالتراث، 1404ق.

     48.     نراقى، احمد، عوائدالأیام، قم: دفتر تبلیغات اسلامى، 1417ق.

     49.     نراقى، محمد، مشارق الأحکام، قم: کنگره نراقیین، چ2، 1422ق.

     50.     نووی، یحیى بن شرف، روضةالطالبین، ج5، بیروت: المکتب الاسلامی، 1412ق.

     51.     واسطى، سیدمحمدمرتضى، تاج العروس، ج7، بیروت: دارالفکر، 1414ق.

     52.     یزدى، سیدمحمدکاظم، حاشیة المکاسب، ج1، قم: اسماعیلیان، چ2، 1421ق.

قوانین موضوعه

         1.     قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.

         2.     قانون توزیع عادلانه آب، مصوب 1361.

         3.     قانون زمین شهری، مصوب 1366.

         4.     قانون شکار و صید، مصوب 1346.

         5.     قانون مرجع تشخیص اراضی موات و ابطال اسناد آن، مصوب 1365.

         6.     قانون معادن ایران، مصوب 1377.

         7.     قانون مدنی ایران (به اختصار: ق.م).

  • Receive Date 22 January 2025
  • Revise Date 05 May 2025
  • Accept Date 05 May 2025