Islamic Government

Islamic Government

Analysis and Evaluation of the Term “Middle” in the Qur’ān and Nahj al-Balāgha and Its Correlation in Political Literature (With Emphasis on the Views of the Supreme Leader)

Document Type : Original Article

Author
Abstract
Attention to the concept of words within the systematic framework of the verses of the Qur’ān in order to have a correct understanding and accurate interpretation in human practical life has always been a serious concern for religious scholars. The term “middle” is one of these words, which has been used in some verses of the Qur’ān as a description for human beings. Since this term is intertwined with social and political concepts, it is often misused in the political literature prevalent among certain segments of the population, influenced by the secular terminology of Western culture, leading to semantic confusion and cognitive errors. This research, while aiming to clarify the conceptual scope of “middle” and examine its opposite meaning, by employing a linguistic approach and interpreting the Qur’ān through the Qur’ān itself, alongside a thorough examination of Nahj al-Balagha and the statements of the Supreme Leader, demonstrates that the context of the verses seeks to elucidate the path and journey of human movement rather than merely describing the human being. A crucial aspect of discovering and understanding the meaning of “middle” is the attention to its association with words such as “guidance,” “straight path,” and the sequence of verses. The outcome of this investigation explains the conceptual link between “middle” and the term “straight,” which signifies stability, permanence, and adherence to the path of truth. In this explanation, the opposite of “middle” is one who deviates from the right path, not an extremist in the sense of being a believer or someone who has advanced on the straight path and maintains stability in their way.
Keywords

*  قرآن کریم.
*  نهج‌ البلاغه.
1.    ابن ابی‌حاتم، عبدالرحمن بن محمد، تفسیرالقرآن العظیم، ج1، ریاض: مکتبة نزار المصطفی الباز، 1419ق.
2.    ابن اثیر، مبارک بن محمد، النهایة فی غریب الحدیث و الأثر، قم: مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، 1367.
3.    ابن درید، محمد بن حسن، جمهرة اللغة، ج1و2، بیروت: دارالعلم، 1987م.
4.    ابن فارس، احمد، معجم مقاییس اللغة، ج1و6، قم : مکتب الاعلام الاسلامی، 1404ق.
5.    ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج7، 11، 12، 13و15، بیروت: دارصادر، بی‌تا.
6.    ابن میثم بحرانی، میثم بن علی، شرح نهج البلاغه، ج1، تهران: دفتر نشر الکتاب، 1379.
7.    ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن، ج2، مشهد مقدس: آستان قدس رضوی7، 1408ق.
8.    ازهری، محمدبن احمد، تهذیب اللغة، ج1، 9، 13و14، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1421ق.
9.    بغوی، حسین بن مسعود، تفسیرالبغوی (معالم التنزیل)، ج1، بیروت: دار احیاءالتراث العربی، 1420ق.
10.    ثعالبی، عبدالملک بن محمد، فقه اللغة، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1414ق.
11.    ثعلبى، احمد بن محمد، الکشف و البیان، ج1و2، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1422ق.
12.    جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، ج1، قم: اسراء، 1378.
13.    جوادی آملی، عبدالله، هدایت در قرآن، تحقیق: علی عباسیان، قم: اسراء، 1383.
14.    جوهری، اسماعیل بن حماد،  الصحاح، ج3و5، بیروت: دارالعام للملایین، 1404ق.
15.    حسن یوسف، موسی، افصاح فی فقه اللغة، ج2، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1410ق.
16.    خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، در دیدار با مردم نجف آباد، 5/۱۲/۱۳۹۴.
17.    خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، در دیدار با دست‌اندرکاران برگزاری انتخابات، 30/10/1394.
18.    خامنه‌ای، سیدعلی، سایه سار ولایت، ج1، قم: دفتر نشر معارف، 1388.
19.    راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ قرآن، بیروت: دارالقلم، 1412ق.
20.    زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، ج1، بیروت: دارالکتاب العربی، 1407ق.
21.    سمرقندی، نصربن محمد، تفسیر سمرقندی (بحرالعلوم)، ج1، بیروت: دارالفکر، 1416ق.
22.    شاه‌عبدالعظیمی، حسین، تفسیر اثنی‌عشری، ج1، تهران: میقات، 1363.
23.    شرتونی، سعید، أقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد، ج1، تهران: دارالأسوة للطباعة و النشر، 1374.
24.    طالقانی، محمود، پرتوی از قرآن، ج1، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1363.
25.    طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، ج1، 14، 15و19، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، 1390ق.
26.    طبرانی، سلیمان بن احمد، التفسیرالکبیر: تفسیرالقرآن العظیم، ج1، اردن: دارالکتاب الثقافی، 2008م.
27.    طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، ج1، تهران: ناصرخسرو، 1372.
28.    طریحی، فخرالدین بن محمد، مجمع البحرین، ج4و6، تهران: مکتبة المرتضویة، 1375.
29.    طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی التفسیر القرآن، ج2، بیروت: داراحیاءالتراث العربی، بی‌تا.
30.    عسکری، حسن بن عبدالله، الفروق فی اللغة، بیروت: دارالآفاق الجدیدة، 1400ق.
31.    غیاثی، نقی و نیازی، قدرت‌الله، «امت وسط از دیدگاه مفسران فریقین»، مطالعات تفسیری، ش25، 1395.
32.    فخر رازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج4، بیروت: دار احیاءالتراث العربی، 1420ق.
33.    فراء، یحیی بن زیاد، معانی القرآن، ج1، مصر: الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1980م.
34.    فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج1، 3، 5و7، قم: نشر هجرت، 1409ق.
35.    فرهی، محمدمهدی و همکاران، «ریشه‌شناسی ماده «وسط» در زبان‌های سامی و بازخوانی مفهوم «امت وسط» در قرآن کریم بر پایه آن»، مطالعات قرآنی و فرهنگ اسلامی، ش23، 1401.
36.    فیروزآبادی، محمدبن بعقوب، القاموس المحیط، ج3، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1415ق. 
37.    قرشی، سیدعلی‌اکبر، قاموس قرآن، ج4، 6و7، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1371.
38.    قمی، علی بن ابراهیم، تفسیر القمی، محقق: موسوی جزایری، ج1، قم: دارالکتاب، 1363.
39.    ماتریدی، محمد بن محمد، التفسیر الماتریدی، ج1، لبنان، بیروت: دارالکتب العلمیة، بی‌تا. 
40.    ماوردى، على بن محمد، النکت و العیون تفسیر الماوردى، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون، بی‌تا.
41.    مصطفی، ابراهیم، المعجم الوسیط، ج1، ترکیه: دار الدعوة، 1989م.
42.    مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن، ج9، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1368.
43.    معلوف، لویس، المنجد فی اللغة، ج1، قم: اسماعیلیان، 1371.
44.    مقاتل بن سلیمان، تفسیر مقاتل بن سلیمان، ج1، بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1423ق.
45.    مکارم شیرازی، ناصر، پیام امام امیرالمومنین7، ج12، تهران: دارالکتب الاسلامیة، 1386.
46.    موسائی‌پور، محبوبه و نریمانی، زهره، «مفهوم‌شناسی واژه مستقیم در قرآن با تمرکز بر کتب لغت و بافت آیات»، مجله مطالعات قرآنی، دوره پانزدهم، ش57، 1403.
47.    نحاس، احمد بن محمد،  اعراب القرآن، ج1، بیروت: دارالکتب العلمیة، 1421ق.
48.    واحدی، علی بن محمد، الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، ج1، بیروت: دارالقلم، 1415ق.

  • Receive Date 07 November 2024
  • Revise Date 21 December 2024
  • Accept Date 21 December 2024