مدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری

سردبیر سید هاشم حسینی بوشهری

دبیر تحریریه محمدعلی لیالی

هیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی 1561-008X 30 2 2025 09 22 The Conditions and Functions of the Leader of the Islamic Society in Light of the Theory of Ummah and Imamate from the Perspective of Martyr Beheshti شرایط و شؤون امام جامعه اسلامی در پرتو نظریه امت و امامت از دیدگاه شهید بهشتی 103 124 245101 FA محمد صادق داریوند دانشجوی دکتری رشته حقوق عمومی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران. 0000-0002-5208-6366 هادی طحان نظیف معاون آموزشی و عضو گروه حقوق عمومی و بین‌الملل Journal Article 2025 05 14 For the highest political and legal authority in the constitution of any country, conditions and attributes are considered so that the person holding that position can undertake various functions in society. This issue has not been overlooked by the drafters of the Constitution of the Islamic Republic of Iran. The drafters of the Constitution of the Islamic Republic of Iran, in various principles of this law, especially Article 109 of the Constitution, have explained and clarified the conditions and attributes of the Supreme Leader and his functions in the Islamic society. One of the individuals who played a significant role in this matter in the Assembly for the Final Review of the Constitution was Martyr Ayatullah Dr. Beheshti. The present study, drawing upon a descriptive-analytical method, seeks to find an answer to the question of how the conditions and functions of the leader of the Islamic society are analyzed in light of the theory of Ummah and Imamate from the perspective of Martyr Beheshti. The results of this research indicate that, from the viewpoint of Martyr Beheshti, the leader of the Islamic system must possess three categories of conditions—namely, scientific competence, moral competence, and managerial competence—to assume the position of an authority to rule, in order to implement and exercise three fundamental functions in Islamic society: “the function of safeguarding Islamic rulings and values,” “the function of guiding and directing the Muslim community (Ummah), and “the function of religious education and training,” so that, through this, he can guide the Islamic society to its ultimate goal, which is worldly and otherworldly happiness. برای بالاترین مقام سیاسی و حقوقی در قانون اساسی هر کشور، شرایط و اصولی در نظر گرفته می‌شود تا شخصی که در آن جایگاه قرار می‌گیرد، بتواند نسبت به اعمال شؤون مختلفی در جامعه مبادرت ورزد. این مسأله از نگاه تدوین‌کنندگان قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز مورد توجه بوده است و تدوین‌کنندگان قانون اساسی در اصول مختلف این قانون؛ خصوصاً اصل یکصد و نهم قانون اساسی، به تشریح و تبیین شرایط و اصول مقام رهبری و شؤون او در جامعه اسلامی پرداخته‌اند. یکی از افرادی که دارای نقش پراهمیت در ارتباط با این موضوع در مجلس بررسی نهایی قانون اساسی بود، شهید آیت الله دکتر بهشتی بود. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی در پی یافتن پاسخی برای این پرسش است که شرایط و شؤون رهبر جامعه اسلامی در پرتو نظریه امت و امامت از نگاه شهید بهشتی چگونه تحلیل می‌شود؟ نتایج این پژوهش نشانگر آن است که از نگاه شهید بهشتی، رهبر نظام اسلامی باید از سه دسته شرایط؛ یعنی صلاحیت علمی، صلاحیت اخلاقی و صلاحیت مدیریتی برای تصدی مقام ولایت امر بهره‌مند باشد تا بتواند سه شأن اساسی در جامعه اسلامی؛ یعنی «شأن پاسداری از احکام و ارزش‌های اسلامی»، «شأن راهنمایی و هدایت امت» و «شأن تعلیم و تربیت دینی» را پیاده‌سازی و اعمال نماید. تا از این رهگذر بتواند جامعه اسلامی را به مقصود نهایی خویش که سعادت دنیوی و اخروی است، رهنمون سازد.

https://mag.rcipt.ir/article_245101_b3eb3666bae252d571a438c94fecd172.pdf