دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری
juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی 1561-008X 30 2 2025 09 22 A Jurisprudential Comparison of the Principle of Enjoining Good and Forbidding Evil and the Principle of System Disruption: From Conformity to Conflict مقایسه فقهی قاعده امر به معروف و نهی از منکر و قاعده اختلال نظام از تطابق تا تزاحم 5 30 245095 FA مهدی شاکری حوزه علمیه جعفریه مشهد 0009-0008-1553-5020 امیر حسین زارعی حوزه علمیه خراسان سید جواد پنجتنیان استاد سطح عالی حوزه علمیه خراسان مدیریت مدرسه جعفریه مشهد Journal Article 2025 04 04 <span>The two principles of enjoining good and the principle of the obligation to maintain the [Islamic] System are widely used jurisprudential principles in Shi</span><span>Ý</span><span>a sources, each of which furthers a set of rules in new issues. Within the Shi</span><span>Ý</span><span>a jurisprudential system, each principle has a distinct place, but due to the dynamic nature of temporal conditions, jurisprudential principles sometimes face each other in a relationship of conflict and sometimes in a position of overlap and conformity. These two principles are no exception to this trend. Therefore, understanding the relationship between these two principles guides thinkers in relation to Shi</span><span>Ý</span><span>a political thought. </span> <span><span> </span>Enjoining good is one of the jurisprudential principles that has been proven by the evidence given by the Qur</span><span>ÞÁ</span><span>n, traditions, consensus, and reason. In this principle, four conditions have been taken into consideration: the legally competent’s knowledge of good and evil, the possibility of impact of enjoining good and forbidding evil on the person being addressed, the persistence of the sinner, and the negation of harm and corruption. In contrast, system disruption is one of the rational principles that is supported less by judicial decrees (fatwas) and narrative than enjoining good. In general, these two principles have two approaches to each other: the position of conformity, which shows the overlap and harmony of these two principles, and the position of conflict, which in the stage of compliance forces the legally compeent to choose between two impediments, and the legally competent, by evaluating the situation, is forced to prioritize one of the principles over the other.</span> <span class="">دو اصل امر به معروف و اصل وجوب حفظ نظام از اصول فقهی پرکاربرد در منابع شیعی پیش‌برنده مجموعه احکام در مسائل جدید هستند. در میان منظومه فقهی شیعه هر قاعده جایگاه متمایزی دارد، اما به دلیل پویایی شرایط زمانی، قواعد فقهی، گاهی در نسبت تزاحم و گاهی در مقام هم‌پوشانی و تطابق در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند، این دو قاعده نیز از این جریان مستثنا نبوده بنابراین، درک نسبت این دو اصل، رهنمود اندیشمندان به نسبت اندیشه سیاسی شیعه است.</span> <span class="">امر به معروف از اصول فقهی است که با ادله قرآن، روایات، اجماع و عقل ثابت شده است. در این اصل، چهار شرط ملاحظه شده است: علم مکلف به معروف و منکر، احتمال تأثیر، اصرار عاصی و نفی ضرر و مفسده. در مقابل، اختلال نظام از قواعدی عقلی است که استنادات فتوایی و مؤیدات روایی کم‌تری نسبت به امر به معروف دارد. به طور کلی این دو اصل، دو رویکرد نسبت به یکدیگر دارند: مقام تطابق که هم‌پوشانی و هماهنگی این دو اصل را نمایان می‌کند و مقام تزاحم که در مرحله امثال امر، مکلف را ناچار به دوران بین محدودین می‌کند و مکلف با ارزیابی مقام، ناچار به تقدیم یکی از اصول بر دیگری می‌شود.</span> امر به معروف و نهی از منکر اختلال نظام وجوب حفظ نظام قاعده اختلال نظام https://mag.rcipt.ir/article_245095_dcc0144ac6d50972e9c82bf3012958f1.pdf