دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سید ابراهیم رئیسی juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juقائم مقام سردبیر محمدعلی لیالی juهیات تحریریه صادق آملی لاریجانی محسن اراکی سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز سیدابراهیم رئیسی محسن قمی عباس کدخدایی عباس کعبی محمدعلی لیالی محمد یزدی" />

جامعه گرایی با محوریت عرفان اسلامی در اندیشه امام خمینی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد واحد قم

2 دانش آموخته حوزه علمیه قم و عضو هیأت علمی پژوهش گاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

3 دانش آموخته حوزه علمیه قم و عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

چکیده

عرفان امام ‌خمینی علاوه بر بُعد فردی، روی کردی برون‌گرا و اجتماعی دارد و براساس اعتقاد امام، سالک در اسفار اربعه، وقتی به سفر چهارم راه یابد، حضرت حق را به‌خوبی شناخته و خودش آینه‌ تمام‌نمای حق می‌گردد و هم چنین به حقایق اشیا و استعدادهای افراد، آگاه و نحوه ارتقا و رشد آن‌ها را دانسته و تکامل آن ها را وظیفه‌ خود می‌داند. امام با توجه به مبانی عرفان اسلامی، توحید و موحد به جامعه‌سازی خاص خود می‌پردازد که جامعه‌ توحیدی است. از شاخصه‌ها و پیامدهای جامعه توحیدی می‌توان به وحدت، قدرت و آزادی اشاره کرد. در وحدت با توجه به این که عرفان ساحت ظاهر و باطن است و در بطن خود شریعت و برهان را داراست و از طرفی موضوع آن خداوند است، می‌تواند یک زبان مشترک را ایجاد کند. در مقوله قدرت با توجه به ذات لایتناهی حق‌تعالی که دارای قیومیت کامل بوده و هیچ وجود بالذاتی در مقابل آن معنا نمی‌یابد، سالک به ‌واسطه‌ تمسک به این قدرت در مقابل تمام ابرقدرت ها ایستاده و قدرت های دنیوی را پوچ و نابودشدنی بیان می‌دارد. در مقوله‌ آزادی، در عین عبودیت الهی، نوعی آزادی، برای سالک به ارمغان می‌آید و هرچه توحید در فرد پررنگ‌تر و اطمینان قلبی در او مستحکم‌تر باشد، آزادی‌طلب‌تر و عدالت خواه‌تر می‌گردد. 

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم.
2. نهج البلاغه.
3. آشتیانی، مقدمه مصباح الهدایة إلى الخلافة و الولایة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چ6، 1386.
4. آقابخشی، علی، افشاری، مینو، فرهنگ علوم سیاسی، تهران: چاپار، 1383.
5. آملی، سید حیدر، جامع الأسرار و منبع الأنوار، تهران: مرکز انتشارات علمى و فرهنگى وابسته به وزارت فرهنگ و آموزش عالى، 1368.
6. ابن ترکه، صائن الدین على بن ترکه، تمهید القواعد، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالى، 1360.
7. امام خمینی، سیدروح‌الله، صحیفه امام، ج21، 20، 19، 18، 16، 14، 13، 11، 10، 9، 8، 7، 5و4، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، 1378.
8. امام خمینی، سیدروح‌الله، مصباح الهدایة إلى الخلافة و الولایة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، چ6، 1368.
9. امام خمینی، سیدروح‌الله، شرح حدیث جنود عقل و جهل(طبع جدید)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، چ12، 1387.
10. امام خمینی، سیدروح‌الله، شرح چهل حدیث (اربعین حدیث)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى;، چ4، 1374.
11. امام خمینی، سیدروح‌الله، آداب الصلاة (آداب نماز)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى، چ16، 1388(الف).
12. امام خمینی، سیدروح‌الله، جهاد اکبر یا مبارزه با نفس، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى ـ تهران: چ18، 1387.
13. امینی‌نژاد، علی، حکمت عرفانی، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، چ3، 1394.
14. جعفری، محمدتقی، عرفان اسلامی، تهران: نشر کرامت، بی‌تا.
15. جوادی آملی، عبدالله، بنیان مرصوص، قم: انتشارات اسراء، چ8، 1384.
16. جوادی آملی، عبدالله، ولایت فقیه، تهران: مرکز فرهنگی رجاء، 1367.
17. جمشیدی، محمد حسین، اندیشه سیاسی امام خمینی، تهران: پژوهش‌کده امام خمینی و انقلاب اسلامی، 1384.
18. دلیر، بهرام، فلسفه عرفان سیاسی، تهران: انتشارات پژوهش‌گاه و اندیشه اسلامی، 1393.
19. قیصری، داود، شرح فصوص الحکم(القیصرى)، تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى، 1375.
20. مطهری، مرتضی، آزادی معنوی، تهران: انتشارات صدرا، چ63، 1393.
21. یزادن‌پناه، سیدیدالله، فروغ معرفت در اسرار خلافت و ولایت، تهران: انتشارات عروج، وابسته به مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی;، چ2، 1397.
22. یزادن‌پناه، سیدیدالله، مبانی اصول و عرفان نظری، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;، 1388.