دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری juمدیرمسئول سیدهاشم حسینی بوشهری juسردبیر سید هاشم حسینی بوشهری juدبیر تحریریه محمدعلی لیالی juهیات تحریریه محسن اراکی علیرضا اعرافی حسین جوان آراسته سیدهاشم حسینی بوشهری عسگر دیرباز محمود رجبی محسن قمی عباس کعبی محمدعلی لیالی " />
فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

فصلنامه علمی - پژوهشی حکومت اسلامی

بازار رمزارزها و سلطه اقتصادی بر جهان اسلام؛ از چالش تا راهـکار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار فقه و حقوق خصوصی دانشگاه شهید مطهری تهران
2 دانش آموخته حوزه علمیه و دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، تهران، ایران
چکیده
قاعده «نفی سبیل» به‌عنوان یکی از قواعد کلیدی فقهی، با هدف صیانت از استقلال مسلمانان، چارچوب تعامل با کافران را تنظیم می‌کند تا مانع از سلطه‌پذیری در عرصه‌های مختلف گردد. با ظهور فناوری‌های نوین، تحلیل و تطبیق این قاعده پیچیده‌تر شده و نیازمند بازخوانی مجدد است. پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی ضمن واکاوی مستندات قاعده «نفی سبیل»، با هدف نسبت‌سنجی پدیده نوظهور «رمززارز» با قاعده مذکور و تأثیرات آن بر جهان اسلام، به تحلیل ابعاد مالکیت، کنترل و کارکرد این فناوری و سپس ارائه راهکار در این زمینه می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد: اولاً: بر خلاف نظر مشهور، آیه «وَلَن یَجْعَلَ اللَّهُ لِلْکَافِرِینَ عَلَى الْمُؤْمِنِینَ سَبِیلًا» و روایت «الإسلام یعلو و لا یعلی علیه» نمی‌توانند پیش‌توجه‌ای برای قاعده فقهی «نفی سبیل» قرار گیرند؛ البته این به معنای عدم حجیت قاعده یادشده نبوده و مجموع روایات متعدد و خاصی که در ابواب مختلف فقهی وارد شده و سلطه‌یافتن کافر بر مسلمانان را ممنوع اعلام کرده است را می‌توان مستند قاعده به شمار آورد. ثانیاً: رمزارزها ممکن است به جهات متعددی زمینه‌ساز سلطه اقتصادی کافران بر جهان اسلام شوند: 1. مالکیت زیرساخت‌ها و دارایی‌های دیجیتال؛ 2. کنترل فناوری بلاک‌چین؛ مانند صرافی‌های متمرکز و استیبل‌کوین‌ها؛ 3. مصارف و کارکردهای رمزارزها؛ 4. نفوذ فرهنگی؛ 5. تعویض پول ملی و 6. تأثیرگذاری بر قوانین و سیاست‌های بین‌المللی. این پژوهش با ارائه راهکارهایی در سه سطح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی، نظیر توسعه رمزارزهای بومی اسلامی، تشکیل اتحادیه مالی کشورهای مسلمان و تقویت همکاری‌های حقوقی، الگویی برای کاهش وابستگی و تحقق استقلال مالی در عصر دیجیتال پیشنهاد می‌کند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 20 مرداد 1404
  • تاریخ بازنگری 15 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 مهر 1404